Bericht uit Zaiwaland 6 – Projectcentrum Ingedanst en Ingezongen!

De Jǐngpō-dorpsgemeenschappen van de Westelijke Bergen, in de wandeling Zaiwaland genaamd, zijn te vinden in een subtropisch, door Birmees grondgebied omgeven, uiterst puntje van China. Dit is waar het projectcentrum staat van Prop Roots Program, het levenswerk van oorspronkelijk-Nederlander Anton Lustig en zijn levenspartner Li Yang. Hun project beoogt door middel van taal- en creatief onderwijs en interculturele uitwisselingsprojecten de Jingpo/Zaiwa-kinderen meer zelfvertrouwen geven en hen beter in staat stellen hun toekomst in eigen handen te nemen, in een samenleving die gekenmerkt wordt door armoede, culturele erosie en enorme problemen rond drugs en hiv/aids. Anton Lustig is kunstenaar maar ook ’s werelds voornaamste specialist op het Zǎiwà, gesproken door het merendeel van de Chinese Jingpo.

door Anton Lustig
 _MG_4458 6 Zang en dans alomZondag 26 mei was het zover. Na enkele zorgbarend regenachtige dagen, kregen we deze dag van de feestelijke opening van ons Prop Roots Program’s projectcentrum – tevens traditioneel Jingpo ‘housewarming’-festijn – het stralendste en helderste zomerweer van de wereld. Toen ik die ochtend terugkwam uit een ander dorp, om de grote sjamaan op te halen, legden Li Yang en vrijwilligers juist de laatste hand aan het optuigen van het gebouw, inclusief allerlei informatiemateriaal, dankbetuigingen aan de bouwers, en een mooie expositie door de kinderen met als passend thema “Mijn droomhuis”. Dorpsvrouwen en kleine meisjes waren gekleed in de kleurrijkste jurken en ook de mannen zagen er plotseling heel feestelijk uit, met hun tulband-achtige hoofddeksels met de karakteristieke veelkleurige pompoentjes. Het jeugdige ontvangstteam was alvast aan het dansen en musiceren geslagen, gewoon voor de lol.

(In deze digitale versie passen wat meer foto’s. Video’s komen later. Die zijn nog in handen van China Central TV.)

De sjamaan Loiseng Gam met zijn ceremoniele strobundel, drinkend uit ceremoniele bamboe beker.

De sjamaan Loiseng Gam met zijn ceremoniele strobundel, drinkend uit ceremoniele bamboe beker.

De ochtend was bestemd voor rituelen, in meer bescheiden kring. De sjamaan die wij gevraagd hebben staat alom hoog aangeschreven en is ook een ontzettend aardige oude man. De rituelen waren bedoeld om slechte energieën weg te sturen en de goede vast te houden, oftewel om ons geluk te brengen. Iets wat de Jingpo van vroeger zeker nodig hadden. Ze hadden een zwaar bestaan, maar waren ook sterk en eensgezind; zulke gedachten komen onwillekeurig in me op bij het zien van deze rituelen. Prachtig hoogtepunt was het betreden van het huis – na kort maar knallend vuurwerk – van een plechtige stoet, gevormd door de zingende sjamaan met zes personen van respectabele leeftijd (drie mannen en drie vrouwen) achter zich aan, beladen met manden met symbolische relikwieën zoals een koffer met kostbaarheden, zes lange bamboe kokers met traditionele witte rijstwijn, een grote pan, en manden met nog meer spullen. Met brandende fakkels ging de stoet plechtig het hele huis door en de trappen op. Het vuur werd ontstoken in de keuken, de open haard van de activiteitenruimte, en boven in de werkkamer van Li Yang en mij.

inwijding

De rook van het vuurwerk hangt nog, als zes mannen en zes vrouwen plechtig achter de sjamaan aan het huis binnentreden. Met brandende fakkels en allerlei symbolische attributen.

Boven werden ook nog enkele rituelen uitgevoerd, voorzien van lange gezangen van de sjamaan, in die oeroude rituele versie van het Zaiwa die alleen oudere mensen nog enigszins verstaan.

Boven zat het vol mensen van respectabele leeftijd.

Boven zat het vol mensen van respectabele leeftijd.

Weer buiten, in de tuin, volgde nog een ander ritueel, met nog meer lange gezangen. Als laatste werd met veel interesse gekeken hoe een haan ronddanste na het afhakken van zijn hoofd. Hij eindigde met het bloederige stompje van zijn nek pal in de richting van het huis: de ideale, meest gelukbrengende uitkomst. Voor zowel geesten als mensen moet dit dus een goed thuis zijn, hoewel niet voor deze arme haan.

Vrienden uit het verre dorp Loilung, waar ik vroeger jarenlang heb doorgebracht.

Vrienden uit het verre dorp Loilung, waar ik vroeger jarenlang heb doorgebracht.

Wat verder o zo wonderlijk was aan deze dag was dat vrienden uit zulke verschillende streken en lagen der bevolking bij elkaar kwamen, toch wel een weerspiegeling en bevestiging van ons niet geringe netwerk in deze contreien. Mooie verrassingen waren het arriveren van de delegaties uit twee heel andere Jingpo-gebieden, waar ik vroeger onderzoek gedaan heb. Locale intelligentsia, ondernemers en notabelen kwamen er ook, alsmede onze constructiearbeiders en leveranciers van gedurende de afgelopen anderhalf jaar dat er gebouwd is. En dat alles mengde zich op een ontspannen en feestelijke manier onder elkaar, in en rond ons grote huis.
Yao Jianjun, jouw pro deo ontwerp heeft een bijzondere invloed op het gemoed van ieder die in ons centrum betreedt. Het gebouw is ontegenzeggelijk Jingpo, maar wordt iedereen ook als verrassend anders ervaren, en straalt harmonie en inspiratie uit. (website: Yuster.nl) Dit gebouw heeft toekomst!

’s Middags waren er er al zoveel mensen langsgekomen, terwijl het grote diner en de feestelijke avond nog moesten komen. Vanwege de regen van de voorafgaande dagen was die grote maaltijd verplaatst naar de grote gemeenschapsruimte beneden, zo’n honderd meter verderop. Zodoende gingen het dorpshoofd, Li Yang en ik langs alle eettafels – en dat waren er heel wat – niet alleen om te toasten, maar vooral om de mensen te verzoeken na het eten terug naar ons centrum te komen, om deel te nemen aan het eigenlijke feest.

Alle tafels langs

Alle tafels langs

Onze kleurrijke activiteitenruimte is heel geschikt voor uitvoeringen als van die avond. Eerst kwamen de kinderen op, met hun dansuitvoeringen. Wat een talent! Nieuw voor ons waren de fantastische Michael Jackson-imitaties van enkele jongens, een complete verrassing!

Michael Jackson trad ook op

Michael Jackson trad ook op

De "olifant-drum" wordt gereed gemaakt.

De “olifant-drum” wordt gereed gemaakt.

Daarna volgde, met enige vertraging, de traditionele dans ter inwijden van de woning, waar heel het dorp aan deel kon nemen. Dit begon als een langdurige rondedans buiten in het maanlicht, begeleid met gong, grote trommels en bekkens. Uiteindelijk ging iedereen dansend en musicerend het huis binnen, door alle kamers heen en weer de trappen op. De sjamaan reciteerde hierop nog een kort gezang en daarna kregen de dorpelingen de vrije hand. Het huis was stampvol vrolijke mensen; alleen al onze slaapkamer was gevuld met enkele tientallen. Een groepje vrouwen ging driftig rond met een soort mand waar iedereen verplicht een bijdrage in moest gooien, wat gepaard ging met hilarische schermutselingen met mensen die zogenaamd tegenstribbelden. Dit geld was traditioneel bedoeld om drank van te kopen voor de rest van het feest.

Chaotische taferelen

Chaotische taferelen

Onze vriend Pai Dvang, multi-instrumentalist en zanger

Onze vriend Pai Dvang, multi-instrumentalist en zanger

Het laatste deel van de avond werd gevuld door een benefiet optreden door mijn vriend Pai Dvang en zijn vrienden, behorend tot de Lisu-, Achang- en Jingpo-minderheden. Stuk voor stuk behoren zij tot de top van het muzikale circuit van dit deel van Yunnan. Aangevuld door vrolijke speeches door het schoolhoofd en lokale autoriteiten, met bijdragen van Li Yang en mij natuurlijk. De sfeer was absoluut geweldig. Met recht kan gezegd worden dat deze avond, zoals het gehele feest, iets absoluut unieks is geweest.

 

Li Yang en meisjes

Li Yang en meisjes

Een positief, puur en onschuldig feest. Een culminatie en afspiegeling van wat we in de afgelopen twee jaar in deze voor ons nieuwe dorpen opgebouwd hebben. We zijn nu echt ingeburgerd en dat merken we als we door het dorp of over de markt gaan. Net als bij andere grote dorpsfeesten heeft een grote groep dorpsgenoten zich gratis en met veel plezier ingespannen voor alle facetten van ons festijn.

Nu het huis weldra echt klaar is komt er tijd om nieuwe dingen op te bouwen. Samenwerkingen met nog meer getalenteerde mensen. Er komt subsidie voor een poppenkast-project. (Niet om rijst van te kopen helaas.) Een nieuw soort Zomerkamp komt eraan. Ik schreef de vorige keer over het opzetten van een “goodwill guesthouse” maar dat zult u me niet vaak meer horen zeggen. Wij zullen een low profile aanhouden, zonder vermelding in de Eenzame Planeet dus, en willen geen zakelijke instelling worden. Eerder nog zal het heten dat het hier ‘gewoon maar’ een atelier van een kunstenaar betreft. Dit moet een project worden dat nog jaren meegaat, en eigenlijk, eigenlijk steken we behoorlijk onze nek uit, gezien bepaalde nogal ingewikkelde eigenschappen van het land in kwestie. Immers, we ontvangen dan wel veel positieve energie van de lokale bevolking, maar daarachter schuilen ook leed en wantoestanden die we toch niet geheel ongemerkt zullen kunnen laten, en dat kan achterdocht wekken. Hoe dan ook, voor alles wat je doet zijn passende manieren, en wij springen niet rond zoals die ene haan zonder kop.

Dit was een heel, heel mooie start en we gaan met goede moed verder met het zelfvertrouwen meegeven aan de Jingpo/Zaiwa-kinderen. Via dit artikel en de foto’s heeft u allicht enkele glimpen op kunnen vangen. Ik houd u graag op de hoogte van wat volgt.

Kinderen helpen mee

Kinderen helpen mee

LINKS:
Hier zijn alle andere afleveringen van “Bericht uit Zaiwaland”. Daar kunt u meer lezen over hoe wij het klaargespeeld hebben ons projectcentrum neer te zetten, waarom het plafond met eierdozen bekleed is, en zo nog veel meer.

NOG MEER LINKS:
facebook.com/PropRoots (ook te bekijken als je zelf geen faceboek hebt)
twitter.com/PropRoots en twitter.com/Anton_Lustig
Mail gerust naar:  antonlustig@gmail.com

Dit artikel verschijnt ook in ‘De Leeuw’, Clubblad der Nederlandse Vereniging te Peking

Advertisements
This entry was posted in Anton Lustig, Bericht uit Zaiwaland, Kunst / Muziek, Prop Roots and tagged , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Bericht uit Zaiwaland 6 – Projectcentrum Ingedanst en Ingezongen!

  1. jos houben says:

    Gefeliciteerd met jullie mooie Projectcentrum!

  2. cor verhoef says:

    Prachtige, bij vlagen ontroerende tekst en foto’s. Proficiat Anton en Li Yang. Geweldig wat jullie daar aan het doen zijn!!

  3. Groeten uit een evenzeer zonnig Harstad (Noorwegen, blogje volgt nog), veel succes met het centrum!

    • Ik ben weer terug uit Noorwegen en wilde nog even wat uitgebreider op dit reuzeartikel reageren voordat mijn reisverslagje er overheen komt (Het was weer een en al ellende!).

      De foto’s zijn prachtig, daar kan ik, met mijn eeuwig schuin aflopende horizon, een puntje aan zuigen. Wat een kleurrijk en zinvolle gelegenheid was dat feest. Ik hoop van harte dat het jullie en jullie centrum nu voor de wind zal gaan en dat vele Jingpo kinderen kunnen profiteren van wat jullie allemaal te bieden hebben.

      Nu maar hopen dat de Partij voor de Dieren geen internationaal uitleveringsverzoek gaat indienen omwille van de gruwelijke moord op die arme haan (smaakte die goed?).

      Enfin, ik ga weer aan het werk (waar is een Zondag anders goed voor ;-)).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s