Fins Filmblogje: Tonton Tati

PaulNu dat de stomme film The Artist triomfen viert in de filmzalen, gaan mijn gedachten terug naar de man die me vroeger woordeloos wist te betoveren, Jacques Tati. Ik maakte kennis met zijn werk toen ik gedurende een periode als vrijwillig filmvertoner werkte in het jongerencentrum Het Spuigat te Dordrecht. We vertoonden toen de film Jour de fête (1949) en ik herinner me dat ik schaterlachend in de projektiecabine zat. Zijn speciale stijl van filmmaken had als centraal thema zijn personage van een goedbedoelende klungel, die zich onthand vindt in de moderne tijd: Een stomme filmheld in het tijdperk van geluids- en kleurenfilms. Typisch in zijn films is dan ook dat de dialoog beperkt is en veelal op de achtergrond blijft, terwijl geluidseffecten als bij stomme films op de voorgrond treden.

De laatste film waarim Jacques Tati optrad was de TV film Parade uit 1974. Het is een wonderlijke registratie van een avant garde circusvoorstelling in Zweden, waarin Tati de rol van spreekstalmeester en mime vervult. Het werk is opmerkelijk, niet omwille van de circus acts, die weinig spectaculair zijn en soms wat kluchtig aandoen, maar vanwege de manier waarop de voorstelling buiten de oevers van het toneel treedt. Het publiek heeft evenzeer een rol te spelen als de artiesten welke tussendoor tevens fungeren als toneelknechten. De decors worden continu overgeschilderd, opgebouwd en afgebroken, terwijl de diverse acts rondom plaatsgrijpen. De voorstelling als geheel is een kunstwerk in een voortdurende staat van wording en dat alles aangekleed en gekleurd in de would-be hippie stijl van mijn jeugd. Dit fragment geeft een indruk van de film:

Jacques Tati overleed in 1982. Nog niet zo lang geleden zag ik desondanks een nieuwe film van en met hem… L’illusioniste is een tekenfilm naar een oud script van Tati, tot leven gewekt door Sylvain Chomet, de maker van Les Triplettes de Belleville. Het is duidelijk met liefde gemaakt. Chomet wekt Tati tot leven met een prijzenswaardige subtiliteit. Het plot en de uitbeelding vormen een feest van herkenning, de body language, de muziek en de geluidseffecten dragen het onmiskenbare stempel van Tati. Het plot heeft zoals gewoonlijk op het eerste gezicht weinig om het lijf: Een oude goochelaar ziet zich gedwongen rond te reizen te gaan en op te treden op feesten en partijen, tot hij ergens in Schotland een meisje ontmoet dat nog in magie geloofd. Onderliggend is wederom de triestheid van een man die niet meer past in zijn tijd. De charme van de film is mateloos en alle Tati fans zouden hem moeten kunnen vinden in de videotheek (Als ie in rand-van-civilisatie Tornio te verkrijgen is, vind je hem ook wel in, pakweg, Papendrecht). Hier is de trailer:

Advertisements
This entry was posted in Filmbeschouwing, Paul Nijbakker and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Fins Filmblogje: Tonton Tati

  1. Anton Lustig says:

    Dezelfde Tati van ‘Les vacances de Monsieur Hulot’ dus. http://www.youtube.com/watch?v=_92Cm8gl7Ls&feature=related
    Wel van gehoord, maar nooit de kans gehad om te bekijken. Echt een héél andere tijd! Uit zijn speelfilms vallen vast veel doldwaze scènes te plukken.
    De filmpjes die jij geeft zijn erg leuk!

  2. cor verhoef says:

    Les Vacances de monsieur Hulot heb ik hie in de videotheek gevonden en met Nin bekeken. Meesterlijke film, prachtige zwarwit fotografie. Ning vond de film ook schitterend.

    The illusionist ga ik huren en volgend jaar aan mijn leerlingen laten zien. Lijkt me een prachtige film.

  3. @Anton,
    Nog nooit een film van Tati gezien? Verbazingwekkend! Als je een keer de kans krijgt, toch even een DVDtje op de kop tikken (Tati is allang dood, dus het maakt niet uit als het een illegale kopie is). Hij heeft slechts een handvol films gemaakt. Ze combineren visuele komedie met sociale kritiek en monsieur Hulot is de ster in vier van de films (Les Vacances de Monsieur Hulot, Mon Oncle, Play Time en Trafic). De laatste speelt deels in Nederland.

    @Cor,
    Ik ben erg benieuwd hoe je Thaise leerlingen op die film reageren: Of ze vinden het prachtig, of ze snappen er niks van. Je weet het nooit met een klas.

    • Anton Lustig says:

      Ga ik doen. Over een paar maanden dan. Wellicht is het wat voor de Jingpo-kinderen. Misschien ook wel niet 😉
      In Beijing zijn wel winkeltjes met speciale films. In de steden hier in de omgeving is er alleen een eet-, drink- en karaoke-cultuur.

      • Het voordeel van Tati is dat het vooral visuele humor betreft en die is grenzeloos. Alleen de aankleding, die kan gedateerd aandoen (jaren 60 mode, etc.). Jour de fête is een film die in alle tijden leuk is (als je hem voor de eerste keer ziet), zolang tenminste het publiek weet wat een fiets is, en dat zal in China geen probleem zijn.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s