Het Zweedse Newspeak

PaulZoals lezers van dit blog zeker weten, beschreef George Orwell in de roman 1984 een totalitaire samenleving waarin de machthebbers controle probeerden uit te oefenen op de gedachten van de bevolking middels het opleggen van een kunstmatige taal met een woordenschat die het spreken over, of zelfs denken aan zaken die de machthebbers ongewillig waren onmogelijk moest maken. Het idee dat de taal invloed heeft op het denken staat onder linguisten bekend als de Sapir-Whorfhypothese (en, nee, heeft niets met Star Trek van doen). In de bijna 100 jaar sinds deze hypothese werd geformuleerd (1929) is door uitgebreid onderzoek het centrale idee, i.e. dat de moedertaal het wereldbeeld van de spreker al tijdens de jeugd bepaald, nogal wel zo tamelijk op losse schroeven komen te staan. Zowel de Nazis als de Stalinisten hebben in de jaren dertig van de twintigste eeuw dappere pogingen gedaan om de theorie in praktijk te brengen, door bepaalde termen te verbieden en door ideologische neologismen te introduceren (denk aan Über- en Untermenschen).

We kunnen stellen dat deze pogingen goeddeels zijn mislukt. Taal is niet iets wat op zichzelf staat. Het maakt onderdeel uit van één of meerdere culturen die op hun beurt continue aan verandering onderhevig zijn. Kunstmatige ingrepen in de woordenschat van een taal zijn over het algemeen geen lang leven beschoren, zelfs niet als zij passen in de heersende cultuur. En voor een overwegende invloed van die geïntroduceerde begrippen op de belevingswereld van de sprekers is geen bewijs.

Deze wetenschap heeft feministen in Zweden er niet van weerhouden om de oude hypothese af te stoffen. De Zweedse taal is volgens hen een product van een patriachale samenleving en derhalve erop gericht vrouwen in een ondergeschikte rol te duwen. In de geest van de maakbare samenleving wordt er in Zweden, met name in de media, dus campagne gevoerd om de Zweedse taal sexeneutraal te maken, want dan kunnen kinderen niet meer vanaf de geboorte worden geïndoctrineerd via patriarchale structuren in de moederstaal.

Dit proces begon met het vervangen van termen die onderscheid maakten tussen mannen en vrouwen in dezelfde rol. “Lärarinna” (lerares), bijvoorbeeld, moest verdwijnen, want lerares suggereerde volgens de taalfeministen een ondergeschikte rol. Tegelijkertijd werd het begrip “lärare” (leraar, leerkracht, lesgevende) uitgebreid van iemand met een onderwijsgraad tot iedereen die een rol kon spelen in de opvoeding van een kind, inclusief de ouders en de hopman, sorry sorry, “scoutledare” van de padvinderij. Deze verwatering van het leraarschap is één van de oorzaken van de deplorabele staat van het Zweedse onderwijs, maar daarover een andere keer meer. In grote lijnen zijn in Zweden alle functieomschrijvingen op deze wijze geherwaardeerd.

Na de zelfstandige naamwoorden kwamen de voornaamwoorden onder vuur. Het was eigenlijk een schande dat men via “han” (hij) en “hon” (zij) kinderen al in de wieg in een genderrol drukte; er moest een onzijdig persoonlijk voornaamwoord “hen” (brei?) komen dat die verfoeilijke geslachtsaanduidingen in de derde persoon moest gaan vervangen. Trouwens, “man” (men) kan ook echt niet meer hoor. Dat woord is immers overduidelijk afgelijd van “man” (man); dat moet maar vervangen worden door “en” (een).

En dan is er het probleem dat de door de patriarchale samenleving bevoordeelde mannen zich het seksuele vocabulaire volledig toegeëigend hebben. Het is eigenlijk een schande dat alle woorden voor het vrouwelijk geslachtsorgaan door mannen verzonnen zijn (zeggen de feministen). Daar is nu verandering in gekomen. Als tegenhanger voor het woord “snopp” (piemel) werd er enkele jaren geleden de tegenhanger “snippa”  gelanceerd (“friemel” zou mijn vrije vertaling zijn, maar gelijkaardige termen in het Nederlands zouden kunnen zijn sneetje of gleufje). Onlangs nog beklaagde zich een feministe in de krant dat deze term “snippa” nog steeds geen gemeengoed was geworden. (Tja, denk ik dan, als je een woord introduceert waar een bepaalde ideologische lading aan hangt, haalt je de koekoek dat dat niet meteen door de gehele bevolking omarmd wordt, maar wie ben ik.) Enfin, het meest recente offensief betrof een term voor masturbatie voor vrouwen, want ja, die bestond nog niet. Masturberen verwijst duidelijk alleen naar mannen, zeg nu zelf. “Klittra” moet het nu heten. Officieel is het een samentrekking van “klitoris” (clitoris) en “glittra” (glinsteren), hoewel het ook doet denken aan de Zweedse woorden voor krabben (als je jeuk hebt) en giebelen. Natuurlijk bestonden er wel woorden voor vrouwelijke masturbatie, “pulla” (vingeren) bijvoorbeeld, maar ja, dat woord kan uiteraard alleen zijn verzonnen door mannen en bovendien verwijst het niet uitsluitend naar de daad uitgevoerd door een vrouw alleen, maar ook naar diezelfde daad uitgevoerd door een andere vrouw, of, god betere het, een MAN!!

In al hun inspanningen om de Zweedse samenleving gelijk te schakelen vergeten de taalfeministen even over de grens te kijken. De Finse taal kent namelijk geen geslachten. Er bestaat in het Fins maar één persoonlijk voornaamwoord voor de derde persoon, “hän”, en voor funktieomschrijvingen bestaat over het algemeen maar één term, hoewel die in sommige gevallen eindigt in het achtervoegsel -man, zoals “merimies” (zeeman). De Finse taal is met andere woorden al sinds mensenheugenis zo goed als sekseneutraal, Maar, en nu komt de clou, heeft dat geleid tot een feministisch paradijs met volledige gelijkheid tussen de seksen en een door de taal gedreven mentaliteitsverandering onder mannen (lees: vrouwenhaters)??? De Hofstede score voor de masculine-feminine dimensie toont aan dat, ondanks de sekseneutrale taal, de Finse cultuur een stuk masculiner is dan de Zweedse, of dan, pakweg, de Nederlandse. En met dit feit sluit ik mijn betoog af. Trekt u uw eigen conclusies.Hofstede scores Zweden Finland Nederland

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Het Zweedse Newspeak

  1. Rob Alberts says:

    Mag ik er voor pleiten dat er meer respect gelegd wordt in de aanspreektitel “Lul”?

    Al vind ik sommige emancipatorische ideeen gewoon gelul …….

    Zou ik mij in Finland thuis kunnen voelen?

    Nieuwsgierige groet,

  2. Anton Lustig says:

    De oplossing: een groots nationaal dispuut, live op tv op alle Zweedse zenders tegelijk, geheel mondeling, waarbij alle seksueel getinte woorden (lul, kut, kloten, beffen, zakkenwassen, tieten, enzvoort!) uitgebreid door alle leden van het brede panel (incl. feministen) hardop uitgeprobeerd en beanalyseerd moeten worden. Dat zal de tongen losmaken en daarna is het gezeur wellicht ook gelijk afgelopen.

    • Rob Alberts says:

      Herman Brood heeft een nummer waarin hij 5 minuten lang alle Nederlandse varianten en synoniemen van het woord KUT als tekst gebruikt.
      Misschien dat het door jouw bedachte panel een Zweedse versie kan gaan zingen?

      Vriendelijke groet,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s