Het wel willen lezen (Boekske Numero Vier)

PaulTijdens het lezen van het vierde deel van Jan Guillou’s romanserie, De Grote Eeuw, bekroop me af en toe de autoegostrelende indruk dat de schrijver mijn blogje over deel drie had bestudeerd. Att ine vilja se (vrij vertaald “Het niet willen zien”) vermijdt zorgvuldig de zwaktes van “Tussen Rood en Zwart”. Het hele boek wordt verteld vanuit het perspectief van de oudste der broers Lauritzen, de pater familias Laurits, die in een fase in zijn leven is beland waarmee wij, als heren op leeftijd, ons kunnen identifiëren.Hij is bezadigder en minder rechtlijnig dan voorheen. Hierdoor is de actie die de vorige delen kenmerkte goeddeels vervangen door soms weemoedige bespiegelingen.

De handeling wisselt hoofdzakelijk tussen slechts drie lokaties: Saltsjöbaden, een mondaine voorstad van Stockholm, het vakantie-eiland Sandhamn in de Stockholmse archipel en de bouwplaats van de Sandöbrug (dezelfde die aan het eind van het vorige deel instortte). De eerste twee daarvan werden al in deel drie geïntroduceerd waardoor er aan beschrijvingen weinig woorden vuil gemaakt hoeven te worden. Ook qua tijdsspan doet het verhaal het kalmer aan. Zoals te vermoeden viel, omvat het boek slechts de oorlogsjaren. Het gevolg is dat de schrijver veel beter heeft kunnen uitweiden over de motivatie en het gevoelsleven van de hoofdpersoon. Daardoor blijft het verhaal interessant ook zonder onwaarschijnlijke bravoures en ontmoetingen met historische hoofdpersonen. De opzetjes voor het volgende deel zijn tevens wat subtieler, met uitzondering van een verrassing op de laatste bladzijden die als cliffhanger moet fungeren, omdat het boek, net als het voorgaande deel, aan het einde wat snel afloopt.

Zweedse omslag gelinkt van de site van PiratförlagetDe strekking van het boek, waarnaar de titel verwijst, is de onwetendheid waarin de gegoede burgerij in Zweden zich tot aan het eind van de oorlog aan toe kon hullen. Die burgerij was goeddeels Duitslandvriendelijk; iets wat vandaag de dag in Zweden nog steeds gevoelig ligt. Guillou speelde daar listig op in door zich tijdens de promotiecampagne voor zijn boek te laten ontvallen dat de burgerij in Zweden “nichts gewusst” had. Hierop werd hij meteen over de hekel gehaald in de pers door lieden die het boek duidelijk niet gelezen hadden, maar die wel “with hindsight” wisten te vertellen dat de Zweden wel degelijk waren geïnformeerd over de misdaden van het Nazi-regime, want een socialistische streekkrant had dat al in 1942 aangekaart…

Laurits Lauritzen wordt uitgediept als een conservatieve, maar goedbedoelende zestiger die zo gehecht is aan zijn idealistische beeld van Duitsland dat hij tot aan het eind van de oorlog oogkleppen kan dragen. De onwaarschijnlijkheid dat dit vol te houden zou zijn voor een man met een Joodse schoonzus, een zoon in de SS, een dochter in het Noorse verzet en een andere dochter in de Zweedse geheime dienst, wordt aannemelijker gemaakt door Laurits ook struisvogelblind te laten zijn voor veel andere zaken die in zijn omgeving spelen. Het is een zelfbeschermingsillusie. Als uiteindelijk de ijselijke werkelijkheid zijn veilige cocon van werk en familie openscheurt, legt Laurits zich neer om niet meer op te staan. Het boek daarentegen blijft wel overeind. Al met al een heel leesbaar geheel.

Advertisements
This entry was posted in Boekbeschrijving, Paul Nijbakker and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Het wel willen lezen (Boekske Numero Vier)

  1. Hoewel ik nog maar 11 jaar oud was aan het einde van de oorlog in 1945, herinner ik me nog wel dat mijn ouders spraken over het gezegde “Ich habe es nicht gewusst”, maar dat ging dan over bevolking in Duitsland, die verklaarden dat ze niets wisten over de concentratiekampen in Duitsland, waar de meest gruwelijke situaties waren. Mijn ouders vonden dat onbegrijpelijk. Ach, een mens kan vaak besluiten z’n ogen te sluiten, indien men dat nodig vindt.

  2. @Louise,
    De mens heeft een groot vermogen om zichzelf blind te houden voor de waarheid. Neem bijvoorbeeld de zogenaamde klimaatsceptici of de creationisten maar. Hetzelfde mechanisme maakt dat zij geen enkel bewijs tegen hun overtuiging aanvaarden.

  3. Pingback: De Blauwe Ster met het Rode Haar (Vijfde Boekske) | Het Triumvieraat

  4. Pingback: Tussen Rood en Zwart is Grijs Boekske | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s