Tussen Rood en Zwart is Grijs Boekske

Tussen Rood en Zwart (Zweedse Omslag)Het heeft even geduurd, maar nu heb ik dan het derde deel in Jan Guillou’s historische romanserie uitgelezen. De serie De Grote Eeuw beoogt de twintigste eeuw te beschrijven via de wederwaardigheden van drie broers. Het idee achter de serie is meeslepend, maar in dit derde deel hapert de uitvoering.

Het eerste deel, De Bruggenbouwers, beschreef de avonturen van broer Lauritz bij de spoorwegbouw in Noorwegen en van broer Oscar in Duits Oost-Afrika in de periode voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog. Lauritz is vooral gedreven door liefde en plichtsgevoel, Oscar vooral door schaamte, lust en wraakzucht. De contrasten in locatie en motivering zorgden voor een sappig boekske. Het tweede deel, Dandy uit het Noorden, volgde de jongste broer Sverre naar Groot Brittannië. Sverre is gedreven door zijn liefde voor een Britse Lord en door de liefde voor kunst en ook dat boek was best lezenswaardig afgezien van de kunstgreep die de schrijver op het einde nodig heeft om de drie broers weer in Berlijn te kunnen herenigen.

Deel drie heet Mellan Rött och Svart (letterlijk “Tussen Rood en Zwart“) en het volgt de avonturen van de drie broers, hun vrouwen en kinderen tijdens het interbellum. De handeling is verdeeld tussen Berlijn en Stockholm, meer dan tussen het rood (marxisten) en zwart (fascisten) uit de titel. De broers zijn nu familievaders afgezien van Sverre, maar iedere erotiek (homo of hetero) is geheel uit het verhaal verdwenen evenals de met brede penseelstroken geschilderde emoties uit de eerste delen. De motivatie van de broers is in dit boek vooral rationeel en de handeling gezapig en afstandelijk ondanks alle mogelijkheden die de schrijver heeft geschapen met enerzijds de conservatieve broers en anderzijds hun progressieve ega’s. Het verhaal schept de indruk van een collage van scenes uit verschillende toneelstukken, waar de grootse gebeurtenissen altijd net buiten beeld blijven en enkel vermeld worden in de dialoog.

De noodzaak om de tweede generatie in de familie Lauritzen op te zetten voor de latere delen in de serie versnippert het verhaal nog verder en de hoeveelheid historische gebeurtenissen die de schrijver in de verhaallijn verwerkt doet ook geen goed: het toegenomen realisme botst met de nog immer onwaarschijnlijke successen van de broers in al hun ondernemingen en in hun sociale contacten. Zo moet ook de oudste zoon, die al van jongs af aan betrokken raakt bij het opkomende nazisme, uiteraard een supernazi zijn die natuurlijk als een komeet opklimt tot de inner circle van de nazi top. Ieder obstakel op het pad van de familie blijkt uiteindelijk slechts de opzet te zijn voor nog meer successen. Dit begint vermoeiend te worden, eerlijk gezegd.

Naar mijn mening had het boek veel meeslepender geweest als het minder personen had gevolgd en meer was geconcentreerd op specifieke projecten zoals de bouw van de betonbrug die aan het eind in de coulissen instort. Dat einde heeft trouwens meer weg van een aangebreide epiloog daar de schrijver, wellicht onder tijdsdruk, een sprong maakt van drie jaar: van de Olympische Spelen van 1936 naar Augustus 1939. De hele tussenliggende periode met het dramatische jaar 1938, de Anschluß, de Sudeten-crisis, München en de Kristallnacht, welke nu juist veel drama in het verhaal had kunnen inbrengen wordt in een paar alinea’s afgedaan. Hopelijk zal de schrijver in deel vier minder op de schop nemen en meer verhalen vertellen; de grote lijnen van de Tweede Wereldoorlog mogen zo bekend verondersteld worden, dat er meer ruimte voor detailschildering moet zijn. Ik vermoed dat we elkaar weer terug zullen vinden na het bormbardement van Dresden.

Advertisements
This entry was posted in Boekbeschrijving, Paul Nijbakker and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Tussen Rood en Zwart is Grijs Boekske

  1. Anton Lustig says:

    Een intensief gebeuren zo te zien, en kundig samengevat. Ik zou gauw afhaken, maar feit is dat deze boeken eigenlijk vooral stevig leeswerk en veel koppie-koppie vereisen.

    PS Ik heb de afgelopen drukke periode overleefd en ga ook weer wat schrijven voor ons blog!

    • Voor lezers met brede historische interesse is het leuk vanwege alle historische feiten en feitjes die in de boeken de revue passeren, maar in dit boek was het teveel van het goede. De literaire salon bij de broers in huis wordt bezocht door ene Bert (die zich uiteraard ontpopt als Berthold Brecht) en ze bezoeken de première van een van zijn toneelstukken (en dat is uiteraard de Dreigroschenoper) en ga zo maar door.

      Ik hoop nu ook weer wat regelmatiger te bloggen.

  2. Pingback: Het wel willen lezen (Boekske Numero Vier) | Het Triumvieraat

  3. Pingback: De Blauwe Ster met het Rode Haar (Vijfde Boekske) | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s