Standplaats Tornio-Haparanda: What’s in a name?

PaulDe verhuizing achter de rug, de Ikeameubelen in elkaar geschroefd, de (rol)gordijnen opgehangen, de mat voor de deur gelegd en het inwijdingsfeest gevierd met buren, vrinden, collega’s en studenten. Na nog een tijd hard doorhalen op het werk, geniet ik nu van een verplichte vakantie, gevuld met over het algemeen slechte films en over het algemeen goede boeken (uit mijn stash in Nederland overgebracht door goede vriend Kees en onvolprezen zus Marian).

Nu woont dit triumviraatlid dan officieel in Zweden. Een levenslange ambitie is daarmee vervuld. Vele jaren lang zag ik Zweden als het beste land van Europa, wat leefklimaat betreft, en ik had mijzelf als doel gesteld er ooit te wonen. Nu dat dat doel bewerkstelligd is, is het ideaalbeeld dat ik van Zweden had inmiddels bijgesteld aan de realiteit. Ik ga een nieuwe categorie aan mijn blogs toevoegen om blogs te groeperen die aspecten behandelen van het gemankeerde paradijs waartoe Zweden is verworden.

Het is dus niet dat ik het in Finland niet naar m’n zin had; in tegendeel, ik vind Finland een zeer prettig land om in te wonen. Het probleem was enkel dat de prijzen van onroerend goed in Tornio, Finland, aanzienlijk hoger liggen dan in Haparanda, Zweden. Deels valt dit te verklaren met het feit dat het centrum van Tornio op een eiland ligt en dat daardoor de grond duurder is, deels is dit historisch zo gegroeid.

Hemelsbreed zijn we maar pakweg twee kilometer naar het Westen verhuisd. Nu kan ik dus pas echt zeggen dat ik op de grens woon, met huis aan de ene zijde en werk aan de andere kant. Het feit dat we nu aan de gene kant van de grens wonen maakt evenwel een groot verschil. Zweden is in vele opzichten een totaal ander land dan Finland.

Haparanda, mijn nieuwe standplaats (althans in residentieel opzicht), is gelegen in een van oorsprong Finstalige regio van Zweden, wat de aanpassing voor ons Finlandgangers makkelijker maakt. We leven ook zo dicht bij de grens dat we het ons veroorloven kunnen om ons Finse ritme aan te houden (het tijdsverschil tussen Finland en Zweden bedraagt 1 uur immers). Haparanda is trouwens van oorsprong een Fins dorp.

Stadswapen van Tornio Dat is wel een grappig gegeven. Haparanda is de verzweedste naam van het Finstalige dorp Haaparanta (Elzenoever), terwijl Tornio de verfinste naam is van het lange-tijd Zweedstalige stadje Torneå. De Finse nationalisten hebben zich in de loop der jaren in allerlei bochten gewrongen om een Finse oorsprong te vinden voor de naam Tornio. Er werd geopperd dat er vroeger op het eiland een toren (torniin het Fins, een leenwoord uit het Zweeds trouwens) had gestaan. Ze gingen zelfs zo ver die mythische toren in het stadswapen op te nemen.  Toen archeologisch onderzoek had bewezen dat er nooit een toren in Tornio had gestaan (anders dan de kerktoren), probeerde men diverse andere verklaringen, zolang het maar niet Zweeds was (waar mensen zich al niet druk over kunnen maken).

De verreweg meest voor de hand liggende oorsprong van de naam Tornio is evenwel dat het gewoon een verfinsing is van het Zweedse Torneå, wat zoveel betekent als “woelige rivier”. Als je de kaart van de Botnische Golf erbij neemt kun je vaststellen dat de Zweden in de loop der eeuwen een hele reeks stadjes hebben gesticht aan de mondingen van de Lapse rivieren. De namen van die plaatsjes eindigden allemaal in “å” (rivier). Zo kan je achtereenvolgens Umeå, Bureå, Skellefteå, Piteå, Luleå, Raneå, Tornio (Torneå), Simo (Simå) en Oulu (Uleåborg) vinden, gelegen aan de mondingen van de rivieren Ume, Bure, Skellefte, Pite, Lule, Rane, Torne, Simo en Ule. De meeste van deze riviernamen stammen trouwens uit de diverse Samische talen die ooit in de regio gesproken werden, maar terug te grijpen op de Samen gaat vele nationalisten nou net weer te ver. 🙂

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio. Bookmark the permalink.

10 Responses to Standplaats Tornio-Haparanda: What’s in a name?

  1. Anton Lustig says:

    Het begin van een mooi nieuw blogseizoen?

    Best wel stom inderdaad van die ‘toren’ in Tornio. Dat over die Samen die in langvergane tijden naar allerlei riviermondingen afzakten maakt het weer mooi. Onze vooroudereren migreerden wat af.
    Leuke parallelen naar de situatie hier, met de De’ang ooit als voornaamste bevolkingsgroep, maar die nu nog maar met enkele duizenden zijn. Die zijn verdrongen door de Jingpo en de Dai, vergelijk: de Finnen en de Zweden. Interessant is dat het in beider gevallen gaat om volkeren van drie verschillende taalfamilies, die dus werkelijk een zeer verschillende herkomst hebben. Diverse Jingpo-toponymen komen uit het Dai en misschien komt sowieso een groot deel van al die namen hier wel uit de talen van de De’ang (vergelijk: de Samen).

    • @Anton,
      Een nieuw blogseizoen, dat zou mooi zijn. Ik vrees dat er nog teveel werk wacht in September, maar nu ben ik nog op vakantie. Ik draai er vast nog mintens één blogje uit.

      Op zoek naar de De’ang is weer een mooi onderwerp voor een blogserie!

  2. Heerlijk die achtergrond info. Ik had geen idee dat er wat wrijving zit tussen de Zweden en de Finnen. Zelf maak ik me in de vakantie nuttig om in GB uit te leggen dat ik NIET uit Holland kom maar uit Nederland. Daar kijken ze me wazig aan tot ik ze uitleg dat het vergelijkbaar is met een Schot voor een Brit uit te maken. “AUCH!!” en dan knikken ze begrijpend.

  3. Rob Alberts says:

    Komen er ook nog aanvullingen over Samen eten?
    Smakelijke groet

    • @Rob,
      De traditionele Samische keuken is nogal simpel (zoals te verwachten valt bij nomaden) en niet altijd even palatabel (rendiervet in de koffie lijkt mij geen pretje; dan liever leipäjuusto in de koffie, voor wie dan toch koffie wil drinken).

  4. stripman says:

    Heel leerzaam ! Smaakt naar meer. Wat niet per sé betekent dat er recepten moeten komen…;o)

    • Rob Alberts says:

      Beste Jan, bij jou mis ik de laatste tijd ook al recepten. Vandaar dat ik het verderop ga zoeken. Samen eten met de Samen, vind ik een mooie blogtitel!
      Zomerse Zonnesteekgroet

    • @Strip,
      Ik had al eens het recept voor een molotov cocktail afgeleverd. Als ik door mijn blogonderwerpen heen ben, kan ik altijd nog het recept van de in deze regio traditionele zalmsoep op het blog zetten (maar er zijn speciale recepten sites die daarvoor veel geschikter zijn).
      Nu is het de tijd voor de nieuwe surströmming en kreeftjesfestijnen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s