Standplaats Tornio: Snus

PaulNu dat de sneeuw smelt, oh waarde lezers, komt in onze contreiën een winteroogst aan zwerfvuil bloot te liggen. Speciaal om die reden heb ik ondanks mijn gevorderde leeftijd een expeditie ondernomen naar de weg die Tornio met Haparanda verbindt om de bermen af te speuren naar een soort afval dat je in Nederland niet zo gauw langs de weg zal zien liggen. Het was wel even zoeken, want we hebben hier niet zoveel zwerfvuil (dat moderne cultuuraspect hebben wij Noorderlingen nog niet helemaal onder de knie), maar uiteindelijk had ik de kleine verzameling bijeengegaard welke op onderstaande illustratie te bewonderen valt. Wat het zijn? Snusdoosjes!

snusdoosjes (leeg)

Ja, dat hebben jullie niet in Nederland: snusdoosjes van de merken Göteborgs rapé, Ettan, Granit, General en Kronan die allemaal worden gemaakt door het bedrijf Swedish Match. Het oudste merk, Röda lacket uit de 18de eeuw, tevens één van de duurste, zit er niet bij.

Snus (nuuska in het Fins) is een typisch Noordelijk tabaksprodukt. Het wordt gemaakt van ongefermenteerde, gepasteuriseerde tabak, welke wordt fijngemalen, bevochtigd en vermengd met zout, bikarbonaat en smaakstoffen. De wortels van snus liggen in de snuiftabak van de 18de eeuw, zoals de naam al doet vermoeden. De de Scandinavische snus wordt echter niet gesnoven , maar net als pruimtabak in de mond gestoken. Het verschil met pruimtabak is dat er niet op gekauwd wordt. Een gebruiker van losse snus draait er een balletje van dat pris of prilla wordt genoemd en steekt het onder de bovenlip, waar het urenlang kan blijven zitten. Omdat niet iedereen plakkerige tabakkorreltjes aan de vingers wil hebben, bieden alle merken hun snus ook voorverpakt in porties van 1 gram aan, in kleine buideltjes die lijken op minitheezakjes.

Snus heeft een hoger nicotinegehalte dan sigarettentabak, maar omdat het niet allemaal in de mond wordt opgenomen is de nicotinekick van een gemiddelde snusare ongeveer gelijk aan die van een gemiddelde sigarettenroker ,maar dan gelijkmatiger. De sterkste snus geeft een kick welke een kettingroker tevreden zou houden. Snus heeft meerdere voordelen ten opzichte van sigaretten. Omdat snus niet verbrandt wordt, levert snusgebruik geen brandgevaar op in tegenstelling tot roken. Tevens staat de snusare niet bloot aan de kankerverwekkende stoffen die men in tabaksrook kan aantreffen. Geen rook betekent ook geen aanslag op de longen, een reden waarom vele sporters in het Noorden snus gebruiken. Geen rook wil ook zeggen geen overlast voor anderen en daarmee kan snus dus zonder probleem in bars, restaurants en hotelkamers gebruikt worden. Zelfs wanneer het op straat terecht komt levert snus minder problemen op dan de filterpeuken van de sigarettenrokers.

Net als alle tabaksprodukten is snus verslavend en slecht voor de gezondheid (zoals ook vermeld staat op de doosjes op de foto boven), maar vergeleken met sigaretten valt de schade nog mee. Een reden dus voor de Zweedse producenten van snus om te hopen dat bij de toetreding van Zweden tot de Europese Unie een enorme markt voor hun produkt open zou liggen; helemaal met het rookverbod op openbare plaatsen in het verschiet. De Zweedse snusmakers dachten dat een groot deel van de Europese sigrattenrokers zou gaan overstappen op het, naar hun mening, veel minder gevaarlijke snus, wat gouden tijden zou opleveren voor de Zweedse tabaksindustie.

Helaas zorgde de Europese tabakslobby (in een monsterverbond met anti-tabaksactivisten, met name de fabrikanten van nicotinekauwgom) ervoor dat er een EU-directief werd uitgevaardigd dat de export verbood van tabaksprodukten welke waren bestemd voor oraal gebruik maar niet gerookt of gekauwd werden (overduidelijk specifiek gericht tegen de vrije concurrentie van snus met andere tabaksprodukten in Europa). Het gevolg was dat Finland de verkoop van snus verbood (aangezien het toch geen inheemse snusfabrikanten had en het aantal snusare in Finland niet meer dan 1% van de bevolking bedraagt). Import voor persoonlijk gebruik was en is nog wel toegestaan. Binnen de EU mag snus alleen verkocht worden in Zweden, dat een permanente uitzonderingspositie ten opzichte van snusgebruik heeft bewerkstelligd. Daarnaast wordt het in West-Europa alleen nog in Noorwegen verkocht.

De Europese exportdromen van de snusfabrikanten zijn dus stukgelopen, al proberen ze nog steeds in Brussel een voet tussen de deur te krijgen. De snustegenstanders hebben met het oog op een eventuele herroeping van het exportverbod al een ander directief in stelling gebracht waarin het gebruik van tabaksproducten met toegevoegde smaakstoffen wordt verboden (Dit treft naast bepaalde soorten pijp- en pruimtabak ook weer snus waarin altijd smaakjes als caramel, menthol, drop, cranberry  of pepermunt zijn verwerkt). Dit verbod, als het er komt, zou de verkoop in Zweden kunnen bedreigen. Doch daarmee is niet gezegd dat het de snusfabrikanten niet voor de wind gaat. De export naar de Verenigde Staten (waar lokale tabaksproducenten ook in de snusproduktie zijn gestapt), Canada en Rusland zit voortdurend in de lift en de binnenlandse consumptie is sinds de invoering van het rookverbod in openbare ruimten alleen maar toegenomen (ongeveer 10% van de bevolking gebruikt snus en het aantal rokers is navenant lager). En dankzij een recente belastingverhoging bestaat nu maarliefst 50% procent van hun omzet uit winst.

Snuskasten in een speciaalhandel

Omdat snus vochtig is, wordt het in koelkasten bewaard. Dit zijn enkele van de snuskasten in een speciaalzaak in Haparanda. Zoals u ziet, zijn er veel meer soorten snus dan het handjevol waarvan ik de verpakkingen langs de weg vond.

Haparanda, de twin city van Tornio, is de snushoofdstad van de wereld. Er wordt nergens zoveel snus verkocht als hier. De reden is simpel: de grens met Finland. 90% van de snusomzet hier, die goed is voor meer dan 120 miljoen kronen per jaar,  is te danken aan Finse klanten die vaak van verre komen om in Haparanda in te slaan. Snus is na Ikea de grootste trekpleister voor Finse bezoekers aan Haparanda. Er zijn twee snusgroothandels gevestigd en ook alle supermarkten verkopen het spul. De snus wordt meestal in rollen van tien doosjes van de hand gedaan. Zo’n rol, die in het Fins torni (torentje) wordt genoemd, kost ruwweg tussen de 25 en 50 Euro. Een Fin mag dertig doosjes, oftewel drie torni, invoeren voor persoonlijk gebruik, maar onder ons gezegd en gezwegen houdt men zich daar niet altijd aan… Menige Fin smokkelt ook wat doosjes mee voor vrienden en kennissen.

Ik zelf gebruik geen snus, maar dit is geheel uit vrije wil, in tegenstelling tot de inwoners van bijvoorbeeld Nederland die deze keuze niet hebben, omdat de winsten van de sigarettenfabrikanten beschermd moeten worden.

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

21 Responses to Standplaats Tornio: Snus

  1. dit is bijna de enige vorm van nicotine opnemen die ik nooit heb gebruikt.
    mooi informatief overzicht.
    Vriendelijke groet

  2. Helemaal nieuw voor mij, maar ja ik moet niets van tabakswaren hebben:-)

    • @Antoinette,
      Ik ook niet, ik leerde snus kennen letterlijk via de doosjes in de berm (Tijdens mijn eerdere rugzakreizen door Zweden) en via mijn collega’s waarvan een aantal snus gebruikt (in scholen is roken uiteraard streng verboden).

  3. Johan says:

    Interessant. Alleen jammer dat ik geen afbeeldingen zie.

    • @Z.J.
      Het zijn gewone foto’s, maar voor meer plaatjes, hoef je enkel “snus” te Googlen.
      De nu noodlijdende tabaksverkopers in de Lage Landen zouden met snus weer een toekomst hebben (alleen moeten ze wel in een koelkastje investeren); onbegrijpelijk dat Brussel deze edele beroepsgroep zo de voet dwarszet.

  4. Anton Lustig says:

    Snuiftabak ja, maar wat een hoop soorten!
    Heb dat in een grijs verleden ook een paar keer geprobeerd met een paar jongens, maar nooit echt begrepen waarvoor je dat nou in je neus moest stoppen, vandaar dat ik het snel weer vergeten ben.

    Pas je wel op bij het wandelen? In je eentje niet te ver van huis gaan he!

    • @Anton,
      Neus lijkt mij ook wat onlogisch: Ik zou meteen een overdosis hebben dan.
      Als ik ga wandelen (nou ja, schuifelen is een beter woord), heb ik een briefje met mijn adres op mijn jas gespeld, zodat behulpzame voorbijgangers me weer naar huis kunnen helpen, als ik verdwaald ben.

    • Anton Lustig says:

      O ja, het is meer (niet) om te pruimen, niet om in je neus te stoppen.

      Jaja, de tijd heeft niet stilgestaan. Ideetje, zullen we over een jaar of twee hetzelfde bejaardentehuis nemen? Of nee, of nee, ik begin zelf een bejaardentehuis hier in het dorp. Ons huis wordt er groot genoeg voor. Maar ja, geen sneeuw he.

  5. stripman says:

    Razend interessant ! Als niet-roker heb ik me vaak geërgerd aan die stinkende, asociale, tabaksgebruikers. Snus lijkt me wat dat betreft een uitkomst. Veel socialer zouden ze er wel niet van worden, maar rokers stinken vast een stuk minder als ze overstappen op Snus !

    • @Strip,
      Inderdaad, zolang je ze niet op de mond hoeft te zoenen is er niks aan de hand. En portionssnusdoosjes hebben een speciaal vakje waar ze gebruikte snusbuideltjes in kunnen bewaren om ze tijdens een toiletbezoek weg te gooien. Niet iedereen maakt daar gebruik van, maar het scheelt toch weer op straat. Hoeveel rokers stoppen hun peuken weer terug in de verpakking?

  6. cor verhoef says:

    Die Scandinaviers worden steeds exotischer in mijn optiek. Nog even en ik lees dat ze aan rituele melkmassage doen in de sauna onder leiding van een sjamaan.

  7. Ik word nu toch echt benieuwd Paul. Het zou DE oplossing zijn voor de verstokte nicotine-adept om weer eens een café te bezoeken. Interessant.

    Ceesgegroetje

    • @Cees
      Naast nicotinepleisters of -kauwgom… die kun je hier nog gewoon in de supermarkt krijgen, maar snus heeft toch meer cachet (of meer nicotine) volgens de gebruikers.

  8. Pingback: Herfstgezwamte | Het Triumvieraat

  9. Pingback: Recapitulatie: Het Snusverbod | Het Triumvieraat

  10. Rick says:

    Ik heb nog een paar doosjes snus overgehouden aan mijn Zweedse trips, heeft iemand interesse?

  11. Danny says:

    Wij van http://www.onlinesnus.nl verkopen Thunder Tobacco dit is bijna het zelfde als snus het wordt alleen net op een andere manier gemaakt en is daarom toegestaan in Nederland. We verkopen zakjes “snus” en losse snus.

  12. Pingback: Tussen Pakolaiset en Pelkolaiset | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s