Met ‘n Boekske en ‘n Vloekske

PaulTwee berichtjes trokken mijn aandacht de afgelopen week. Vooraleerst de teloorgang van de grootste gedrukte encyclopedie ter wereld, de Encyclopedia Britannica, dat vlaggenschip van het Britse Imperium. Ooit droomde ik ervan die peperdure 36 kunstlederen banden in mijn bezit te hebben om het onbegrensde bladergenot dat ze boden. Wij hadden thuis een kleine driebander van Reader’s Digest en die had ik al uit. Het World Wide Web was nog niet uitgevonden, laat staan Wikipedia. Vandaag de dag browse ik in verloren momenten door de uitgestrekte artikelclusters van de laatste en beleef daar groot plezier aan, en dat zonder een persoonlijke lening af te hoeven sluiten! Toch vervulde het bericht dat de gedrukte encyclopedie verdwijnt me met enige weemoed. Het was toch een eerbiedwaardige traditie, een loffelijk streven naar verlichting van het volk door de verzameling van alle kennis der mensheid. Nu beantwoordt Wikipedia het best aan dat streven, al blijkt dat de kennis der mensheid voor een groot deel bestaat uit weetjes over reality TV programma’s en zogenaamde celebrities.

Enfin, het andere bericht waar mijn oog op viel was een extrapolatie van het streven naar het brengen van kennis onder de mensen: Een fabrikant van broodbeleg heeft, via het plaatsen van QR codes op de verpakkingen, producten geschapen die via smart phone apps kunnen praten. Nu vereist dat nog een interventie van de gebruiker, maar ongetwijfeld zal dit tussenstation snel gepasseerd zijn en wordt een bezoek aan de supermarkt een spitsroedengang tussen chocovlokken en gestampte muisjes die je als evenzovele marktkooplieden om het hardst toeschreeuwen. Bedenk en beef: Pratende hagelslag, roddelende rookworsten, prevelende preitjes, mekkerende melkproducten en interrumperende inlegkruisjes, om over de kletskoppen maar niet te spreken! Weldra breekt de dag aan dat u door een pindarotsje vermanend wordt toegesproken, en dat u dan voornoemd pindarotsje wegens smaad voor de rijdende rechter kan dagen, voorwaar ik zeg u!

Brobyggarna van Jan GuillouAls tegengif voor deze sluipende verwording van de maatschappij kocht ik onlangs een echt boek, zo’n ouderwetse met bijna 600 pagina’s in een gebonden band met harde kaft. Het betrof het meest recente werk van de Zweedse journalist en schrijver Jan Guillou die internationale bekendheid verwierf met een serie spionageromans rond de Zweedse geheim agent Carl Hamilton (meerdere delen verfilmd) en met een historische romantrilogie rond de Zweedse kruisridder Arn de Gothia (ook verfilmd). De kracht van Guillou ligt in zijn journalistieke achtergrond die hem in staat stelt veel weetjes te verzamelen en die in en samenhangend verhaal te weven. Naar eigen zeggen is Guillou nu begonnen aan zijn laatste en meest ambitieuze romansuite, Det stora århundradet (“De Grote Eeuw”) waarin hij aan de hand van een familiekroniek de twintigste eeuw onder de loep wil leggen. Het eerste deel, dat vorig jaar uitkwam, heet Brobyggarna (De Bruggenbouwers).

De roman volgt de drie broers Lauritzen geboren als arme visserszoons in Noorwegen, die wanneer hun buitengewone technische begaafdheid wordt opgemerkt door een weldadigheidsclub in Bergen, naar school worden gestuurd om uiteindelijk terug te keren met een ingenieurstitel van de prestigieuze universiteit in Dresden. Daarna worden zij geacht de spoorweg tussen Oslo en Bergen te bouwen, iets wat tot dan toe als een technisch onmogelijke opgave werd beschouwd. Het verhaal gaat van start met de afstudeerceremonie in Dresden waar de drie broers worden overladen met lof en waar het uitgangspunt van de romanserie wordt onthuld in de (historische) toespraak van de rector magnificus. Die ziet de twintigste eeuw als de eeuw waarin Duitsland de wereld zal voorgaan naar een technologisch Utopia, waarin oorlog, ziekten en honger tot het verleden behoren. Uiteindelijk keert slechts één van de broers terug naar Noorwegen om aan de spoorbaan te werken: de oudste broer, Lauritz. De jongste broer, Sverre, bekent homofiel te zijn, vlucht met zijn minnaar naar Engeland en verdwijnt uit het boek. De middelste broer, Oscar, komt in Duits Oost-Afrika terecht, om daar de spoorweg van Dar es Salaam naar het Tangayikameer te bouwen.

Het verhaal is onderhoudend genoeg en afwisselend door de weergave van deels de Afrikaanse binnenlanden, deels het ijzige Noorse fjell-landschap waardoor de spoorlijnen worden getrokken. Guillou weet deze tot leven te wekken middels uitgebreid bronnenonderzoek, zo is de episode met mensenetende leeuwen in Duits Oost-Afrika overduidelijk gebaseerd op het (historische) relaas van ingenieur Patterson over de “Tsavo maneaters”. Ook spoorwegbouw komt uitgebreid aan bod zonder in technische details te vervallen. Het verhaal leest lekker weg, maar toch is het boek niet zonder zwakheden.

Eén van de in het oog springende aspecten is dat Guillou telkens dezelfde archetypische hoofdpersoon ten tonele voert. Net als Carl Hamilton en Arn de Gothia, zijn de broers Lauritzen onwaarschijnlijk begaafd en slagen zij in alles wat ze ondernemen. Lauritz is wieler- en zeilkampioen. Oscar is scherpschutter (tien man met 1 kogel) en grootwildjager. En als ze gaan vissen hebben ze altijd beet! Ze zijn dan wel niet, zoals Hamilton en Arn van adel, maar ze worden wel snel rijk en vinden adellijke levenspartners, zodat ze desondanks in de maatschappelijke toplaag verkeren. Interessant is dat Guillou het verhaal presenteert door de ogen van de Duitsland-vriendelijke broers. Duitse koloniale misdaden worden afgedaan als spijtige incidenten op weg naar de door Duitsland geleide heilsstaat in Oost-Afrika, terwijl de koloniale terreur van de Britten en de Belgen breed wordt uitgemeten, met name tijdens de Eerste Wereldoorlog wanneer Oscar aan Duitse zijde strijdt. Meerdere critici van van het boek zijn daarover gevallen, maar Guillou laat enkel de andere kant van het verhaal zien en is niet meer bevooroordeeld dan al degenen die in de loop der tijd het geallieerde perspectief weergegeven hebben

Het grootste zwaktebod in het boek vind ik echter het ten tonele voeren van een niet-bestaande Afrikaanse stam, geleid door een matriarchaat van bloedmooie vrouwen, die ziektes als malaria overwonnen hebben en die er zeer liberale seksuele normen op na houden. Oscar legt het aan met de mooiste vrouw, die natuurlijk een prinses blijkt te zijn, wat een excuus is voor wat stomende exotische seksschilderingen. Over de cultuur en het geloof van het volk worden we evenwel niks wijzer. De hele stam wordt tijdens de oorlog door de Belgen en hun Congolese troepen netjes uitgemoord en opgegeten, wat dan verklaart waarom we nooit van dat opmerkelijke volk gehoord hebben.

Het lijdt geen twijfel dat Brobyggarna in het Nederlands vertaald zal worden. Dus wie is geïnteresseerd in historische avonturenboeken, heeft iets om naar uit te kijken.

Advertisements
This entry was posted in Boekbeschrijving, Jeremiades, Paul Nijbakker and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

19 Responses to Met ‘n Boekske en ‘n Vloekske

  1. Pingback: Ik lees een Boek | Het Triumvieraat

  2. Goede resencie, maar of ik het zal lezen, betwijvel ik.

  3. @Antoinette,
    Ik denk ook niet dat het jouw type roman is, hoewel er enkele passages in voorkomen over de geologie van de gebieden waardoor de spoorlijnen worden aangelegd (met name tijdens de tunnelbouw in Noorwegen).

  4. Een mannendroom dus dat boek!

    Eet smakelijk met de kaasfondue, dat is ook heerlijk. Wij eten weer een zelfgerolde sushi.

    • @CAMVV,
      Inderdaad, alhoewel ik moet toegeven dat de ega van de oudste broer zich ontpopt als een gematigd suffragette en voorstrijdster van vrouwenrechten, dus Guillou geeft ook een knikje naar de feministen onder zijn publiek. Een hardcore jongensboek zou in Zweden op teveel kritiek stuiten.

      Het is gek met dat soort gerechten, jarenlang niet naar getaald en opeens heb je er trek in.

  5. Anton Lustig says:

    Je bent me er eentje. Dit blogske heb je mooi in elkaar gedraaid 😉
    Over anecdotes en weetjes gesproken…

  6. cor verhoef says:

    Verdomd interessant blog, Paul. Overigens, ik heb, van wat ik uit je blogs op maak, stellig de indruk dat het feminisme in Zweden behoorlijk doorgeslagen is. Ik denk dat, wanneer ik er zou wonen, als zelfverklaard recalcitrante subversief, me uiterst sexistisch zou gaan gedragen tegenover vrouwen, al was het alleen maar om me af te zetten tegen de daar heersende normen rondom mannen en vrouwen.

    • Ik herinner me die recalcitrante subversiviteit nog van onze schooldagen 🙂 Overigens hoef je niet alle vrouwen zo te benaderen, ze zijn lang niet allemaal zo extreem, maar de extremen hebben wel het oor van de politiek en de pers. Nu is er weer een campagne opgezet om de Zweedse taal sexe-neutraal te maken. Het voornaamwoord “men” stamt duidelijk af van “man” en moet dus vervangen worden door “een”. Ook moeten we af van dat “hij” en “zij”, want er zijn feministen die niet als man of vrouw weggezet willen worden. In kinderdagverblijven en kleuterscholen moet uitsluitend dat sexe-neutrale persoonlijk voornaamwoord (bijv. “xij”) worden gebruikt, vinden ze, om de bloedjes van kinderen niet al op jonge leeftijd in een sexe-identiteit en dus rolpatroon te drukken.

      • cor verhoef says:

        Paul, Ik heb daar maar een woord voor: Femi-fascisme…Ik bedoel, de Nazi’s stalen kinderen om ze op te laten groeien in arische gezinnen die in hun ogen het toonbeeld waren van de nazi-doctrine. Het femi-dogma der Zwedo-feministen gooit het weliswaar over een andere boeg, maar het griezelige dogma van ‘puurheid’, in dit geval het nastreven van de ultieme sexloosheid, komt toch angstvallig in de buurt.

  7. assyke says:

    als die afrikaanse stam nog even hadden gewacht met
    uitgemoord worden hadden ze zich in elk geval luidkeels via die smartphone apps kunnen verweren
    en zo is de cirkel rond van jouw blog:)

    ps:
    mijn ouderlijk huis herbergt de voltallige reeks Larousse
    ook niet mis, ik geloof 21 delen
    toentertijd duurder dan een tweedehands auto
    ik heb de serie kunnen redden van een nachtje weken op de stoep
    toen mijn moeder besloot de zolder uit te ruimen
    belangstelling?

    • @Assyke,
      Een volledige Larousse? Welk een schat! Die zou je moeten bewaren voor je kinderen. Ik zou hem best graag willen hebben, het is alleen zo’n eind sjouwen tussen Tornio en de Lage Landen.

      A propos smart phones, waaneer wordt oorlog nou eens eindelijk zo virtueel dat vijandige soldaten niet meer hoeven te schieten maar elkaar gewoon SMSsen “Pang, jij bent dood!” (and de ander dan “Nietes” enzovoort).

  8. assyke says:

    oeps
    had ik bijna een voorouderlijke erfenis
    mijn kinderen door de neus geboord
    dank voor de redding!

    virtuele oorlog
    ben ik helemaal voor
    hoe dat gaat weet ik al
    middels enkele zure reageerders op mijn blog
    een groot voordeel: er vloeit geen druppel bloed
    invoeren zou ik zeggen!

  9. Pingback: De (foute) Kapiteins Christiansen | Het Triumvieraat

  10. Pingback: Maintiendrez, zulle! | Het Triumvieraat

  11. Pingback: Het tweede Boekske | Het Triumvieraat

  12. Pingback: Reality en de Historische Werkelijkheid | Het Triumvieraat

  13. Pingback: Tussen Rood en Zwart is Grijs Boekske | Het Triumvieraat

  14. Pingback: De (foute) Kapiteins Christiansen | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s