Standplaats Tornio: Het Echtpaar Pietilä

PaulHet is geen winter om over naar huis te schrijven waarde lezers. Buiten ligt de sneeuw weliswaar opgestapeld, maar de temperatuur blijft maar kleven tussen de min nul en de min tien, daarvan kan ik niet echt onder de indruk geraken. Dus, bij ontstentenis vaan een arctisch blogje, dan maar iets cultureels ook als is dat niet langer subsidiabel in sommige landen (kunnen ze daar staatsecretaris Hinderlijk Blelijker (zeg maar Henk) niet op zetten? Niet dat er dan beter beleid komt, maar Babs verveelt zich zo op die paardenmarkten en groenteveilingen waar hij haar nu naartoe moet slepen.)

Enfin, dit blogje gaat over een ander cultureel koppel en wel het Finse echtpaar, Reima en Raili Pietilä. Zij behoorden tot de eerste generatie Finse architecten die in het onafhankelijke Finland geboren werd. Hoewel Reima’s naam bekender is vanwege zijn theoretische publicaties, deed hij vrijwel al zijn architectonische ontwerpen samen met zijn ega Raili. Hun stijl wordt omschreven als “organisch”, een late verschijningsvorm van het Noordse modernisme van hun voorganger Alvar Aalto. De organissche stijl maakt gebruik van de vormvrijheid die het bouwen in beton biedt.

Ik kwam voor het eerst in aanraking met het werk van de Pietilä’s tijdens een excursie naar Tampere, de derde stad van Finland en een voormalig broeinest van rooie sympathieën (Lenin heeft er nog een tijdje gewoond, kan je nagaan), maar die werden tijdens de Finse burgeroorlog hardhandig uitgestampt (zou eigenlijk hardvoetig moeten zijn, maar dat woord bestaat nog niet). Tampere’s archetectonische kenmerk waren lange tijd de voormalige textielfabrieken in rode baksteen, welke waren gelegen langs de afgedamde stroomversnelling die door het centrum van de stad loopt. Het is aan die waterkrachtbron dat de stad zijn bestaan en zijn naam te danken heeft.

Gelijk andere industriesteden wilde Tampere zijn imago in de tweede helft van de vorige eeuw oppoetsen en een aantal prestigeprojecten werden opgestart, waaronder de bouw van de hoogste toren van Finland (We kunnen immers niet alles aan Helsinki overlaten). Als onderdeel van deze modernisatie kregen de Pietilä’s de opdracht tot het ontwerpen van een nieuwe kerk. Tampere bezat al de (in Finland) beroemde dom van Lars Sonck en de nieuwe Kalevan kerk moest daar niet voor onder doen.

Kalevan kirkko (foto via WikiMedia Commons)

Een vooraangezicht van de Kalevan kerk, de gebogen muur vormt het steeltje van het blad.

De Pietilä’s kwamen met een gedurfd ontwerp in gewapend beton. Het grondplan van de kerk was een eikeblad. Tussen de lobben van het blad verzorgen smalle hoge ramen voor de lichtinval. De kerk geeft van buiten beschouwd vooraleerst de impressie van een industriële betonklomp, maar bij nader inzien en vooral van binnen komt de schoonheid van het ontwerp tot zijn recht.

Kalevan kerk van binnen (foto via WikiMedia Commons)

Het altaar en orgel van de Kalevan kerk genomen vanaf het balkon. Het grondplan loopt af naar het altaar.

Het ontwerp van de Kalevan kerk en ook dat van het Dipoli studentenhuis in Helsinki bezorgden de Pietilä’s veel werk, maar na tien jaar keerden ze terug naar Tampere met de opdracht een nieuwe stadbibliotheek te ontwerpen. De Metso (auerhaan) bibliotheek is naar mijn bescheiden mening de mooiste moderne bibliotheek die ik ooit bezichtigd heb.

De Metso bibliotheek in Tampere (foto via Wikimedia Commons)

De hoofdingang van de Metso bibliotheek met links een stukje van het gekantelde koepeldak.

Het grondplan van de bibliotheek is zoals de naam al doet vermoeden een auerhaan. Als je het gebouw via Google Earth bekijkt kun je dat duidelijk zien (mits ze de foto’s zonder bewolking gebruiken). Van binnen geven de diverse afdelingen van de bibliotheek de diverse landschappen van Finland weer. De kinderafdeling stelt de kust voor, de naslagwerken in hoge groengebeitste houten kasten vormen het naaldbos en het gekantelde dak van de centrale koepel representeert de hemel.

Een impressie van het interieur van de Metso bibliotheek (foto via Wikimedia Commons)

Een impressie van het interieur van de Metso bibliotheek

Gelijktijdig met de bibliotheek ontwierpen de Pietilä’s tevens een bezienswaardig winkelcentrum in een voorstad van Tampere en terwijl deze projecten nog gebouwd werden kregen ze de belangrijkste en tevens laatste opdracht van hun leven: Het ontwerp voor de nieuwe residentie van de president van Finland in Helsinki. Dit project dat begon met een bescheiden budget van 2,5 miljoen Euro (toen nog in Finmark) balloneerde tot een prestigeobject met een uiteindelijk prijskaartje van 35 miljoen Euro. Het gebouw werd opgeleverd in 1993, hetzelfde jaar dat Reima Pietilä overleed.

Mäntyniemi, of Talludden, de ambtswoning van de Finse president (foto via WikiMedia Commons)

Mäntyniemi, of Talludden, de ambtswoning van de Finse president, om begrijpelijke redenen niet voor het publiek toegankelijk.

(Alle foto’s komen van WikiMedia Commons. Ik heb zelf wel foto’s van de Kalevan kerk en de Metso bibliotheek, maar die zijn niet van vergelijkbare kwalitieit; een mens moet zijn beperkingen kennen.)

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

10 Responses to Standplaats Tornio: Het Echtpaar Pietilä

  1. De bibliotheek vind ik het mooist.

  2. @Antoinette,
    Je zou ze in het echt moeten zien.

    @ZJ,
    Ik ook; die kerk moet een prachtige lichtval hebben, maar toen ik er was zat ie op slot, typisch…

  3. de stripman says:

    Mooi ! Over Aalto heb ik eens een tentoonstelling gezien, ik geloof in het Stedelijk Museum in A’dam. Het is al meer dan 30 jaar geleden, maar het maakte indruk. Goeie tip om eens met Google Earth naar de gebouwen te gaan kijken ! Ga ik direct doen…;o)

  4. Anton Lustig says:

    Die kerk in Stampere is van binnen vast enorm zeg! De lichtval zal inderdaad vast erg mooi zijn.
    Zou leuk zijn als we voortaan af en toe google earth linkjes zouden geven. Modern en zo.
    Hee, had je niet al eens eerder over een bibliotheek geschreven? (Bedoel niet die van Pape city.)

  5. @Strip,
    Mist en bewolking hebben er ook voor gezorgd dat ik de Noorderlichtshow van afgelopen week niet heb kunnen aanschouwen, pet.

    @Anton,
    Ik zal dat eens proberen met die Google Earth linkjes.
    Ik ben een absoluut fan van bibliotheken, de meest indrukwekkende die ik bezocht heb was wel de British Library in Londen, maar het schijnt dat er in Washington eentje staat die nog geweldiger is.

    @Cor,
    Ik ga even checken of dat Nelson Hayes blogje nog goed uit de verf komt (na de verhuizing).

    • Stripman heeft gelijk, op de laatste satellietfoto’s van Tampere is de Metso bibliotheek geheel door bewolking aan het zicht onttrokken. De Kaleva kerk kun je nog net ontwaren. Voor beter zicht is men nu aangewezen op Google streetview; daarmee kan je om de bibliotheek en de kerk heen “lopen”.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s