Standplaats Tornio: Carl Larsson

PaulHet is moeilijk in Scandinavië de Kerstperiode door te komen zonder illustraties van Carl Larsson (1853-1919) onder ogen te krijgen. Dit natuurtalent was een boegbeeld van de arts-and-crafts beweging in het Noorden en motieven uit zijn werk worden heden ten dage nog vlijtig gebruikt op posters, ansichtkaarten en boekomslagen.

Julaftonen 1904 door Carl Larsson via Wikimedia Commons

Een van de bekendse Kerstschilderingen van Carl Larsson: de feestdis op Kerstavond. Het dienstmeisje links draag een door Karin Larsson ontworpen schort dat vandaag de dag nog verkrijgbaar is als "Karin Larsson förkläde".

Carl Larsson leek nochtans niet voor grootse dingen in de wieg gelegd. Hij groeide op in een zeer arm arbeidersgezin aan de zelfkant van de Zweedse samenleving in een tijd waarin de nood onder de bevolking zo hoog was dat tieduizenden per jaar emigreerden naar de Verenigde Staten.

Voor Larsson kwam de school als redding, een leraar herkende het rauwe talent in zijn tekenwerk en wist hem aangenomen te krijgen op de Koninklijke Kunstacademie in Stockholm. Dankzij zijn schilderkunst kon Carl uitrijzen boven zijn eenvoudige komaf en hij werd een redelijk successvol illustrator.

Dit was evenwel niet genoeg voor hem en in 1877 vertrok hij naar het Mekka van de moderne kunst, Frankrijk alwaar hij acht jaar doorbracht zonder internationaal door te breken. Als zovele Scandinavische kunstenaars uit die periode zag hij niets in het opkomende impressionisme. Hij prefereeerde naturalistische landschapsschilderingen en stapte ook over van olieverfdoeken op aquarellen die hem beter in staat stelden met licht te werken.

In Frankrijk Ontmoette Carl de liefde van zijn leven, de jonge Zweedse kunstenares Karin Bergöö, waarmee hij in 1883 trouwde.  Vanaf dat moment werd zijn familieleven met zijn vrouw en kinderen een steeds frequenter motief in zijn werk. Aangezien success in het buitenland uitbleef maar hij in Zweden nog altijd een publiek had keerde het gezin Larsson terug naar Zweden, waar Karin van haar familie een buitenhuis erfde, Lilla Hyttnäs,  in het dorpje Sundborn in de provincie Dalarna.

Juldagens morgon, 1894,  door Carl Larsson via Wikimedia Commons

Nog een Kerstschildering genaamd Kerstochtend 1894

Het huis in Sundborn werd nu het middelpunt in het oevre van Carl Larsson, hoewel hij zelf zijn prestigieuze buitenopdrachten, grote muurschilderingen voor overheidsgebouwen, als zijn magnum opus beschouwde. De talloze aquarellen en tekeningen van zijn idyllische buitenleven met vrouw en kinderen (acht in totaal) waren evenwel bij het grote publiek veel populairder. Hier profiteerde Larsson van de recentelijk uitgevonden kleurendrukpers. Boeken met illustraties van zijn hand vonden gretig aftrek in binnen- en buitenland. Het toen nieuwerwetse fenomeen, de ansichtkaart, was een andere groeiende bron van inkomsten. Vandaag de dag nog kan men in ieder respectabele kantoorboekhandel ansichtkaarten van Carl Larsson vinden.

Modellen skriver vykort door Carl Larsson via Wikimedia Commons

Het is moeilijk voor te stellen in de tijd van email, maar ansichtkaarten waren ooit zo modern dat het interessant genoeg was om er een schilderij over te maken: Het Model schrijft Ansichtkaarten, 1906

Het wordt vaak vergeten dat Karin Bergöö-Larsson ook een artiest was. Het huis in Sundborn is haar grootste kunstwerk. Zij richtte het in en decoreerde de muren, ontwierp een deel van de meubelen en ook de kleding voor haarzelf en de kinderen. De huisstijl van Karin had door het success van Carl’s werk indirect een langdurige invloed op de Scandinavische interieurarchitectuur en de effecten ervan vindt men vandaag de dag nog terug in Ikea, bijvoorbeeld.

När barnen lagt sig 1894 door Carl Larsson via Wikimedia Commons

Om het af te leren een plaatje van Karin en Carl Larsson, 's avonds als de kinderen naar bed zijn (1894)

Carl Larsson’s werk is te bewonderen in vele musea in Zweden, maar voor adepten is een bezoek aan het Carl Larsson huis in Sundborn nog interessanter. Het huis wordt door de nabestaanden van Karin en Carl in de oorspronkelijke staat onderhouden en het is het hele jaar te bezichtigen (behalve tijdens de Kerstperiode).

Advertisements
This entry was posted in Kunst / Muziek, Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Standplaats Tornio: Carl Larsson

  1. cor verhoef says:

    Zijn tekenstijl spreekt me heel erg aan. Het kleurgebruik ook. Zeer fraai.

  2. @Antoinette,
    Kende je hem al?

    @Cor,
    Tja, en als ik dan naar mijn beste tekeningen kijk, wordt ik niet blij.

  3. Pingback: Recapitulatie | Het Triumvieraat

  4. Pingback: John Bauer | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s