Een Moderne Mythe uit Zweden

PaulAlvorens deze blogger in het diepe einde van de onderwijspoel springt om over zeven weken hopelijk weer boven te komen, wilde ik nog een blogje afvuren, en aangezien ik vandaag van start ga met een cursus, Cultural Awareness, leek mij een intercultureel onderwerp wel toepasselijk.

Ik legde in eerdere blogs al uit dat de Zweedse cultuur extremistische trekjes heeft die men niet zou verwachten in een land dat vroeger voor velen een baken van progressiviteit betekende. Alle politieke partijen in Zweden, niet in de laatste plaats de socialisten, geloven in de maakbaarheid van de samenleving en streven ernaar een een Zweedse heilsstaat op te richten. In zo’n streven passen uiteraard geen halve maatregelen, want het is in het belang van alle burgers. Helaas botst het ideaal van het Zweedse Utopia voortdurend met een werkelijkheid die immuun blijkt voor ideaalbeelden.

Nergens is dit duidelijker dan in het Zweedse ideaal van de drugsvrije samenleving. In de jaren 80 besloot de Zweedse politiek tot het uitbannen van alle drugs uit de samenleving en ze gingen deze uitdaging aan met hetzelfde enthousiasme en elan als waarmee voorheen de drooglegging werd doorgevoerd. Die drooglegging leidde tot het zwellen van een gigantische onbeheersbare zwarte markt in zelfgestookte sterke drank, die overigens in de meer afgelegen delen van het enorme land vandaag de dag nog steeds floreert. De drooglegging werd onder druk van de feiten uiteindelijk omgezet in een legale rantsoenering, welke de aanzet gaf tot het huidige Zweedse staatsmonopolie op de verkoop van alcoholica, hoewel supermarkten tegenwoordig drank mogen verkopen met een alcoholgehalte van maximaal 4,5%. Zweedse supermarkten verkopen ook thuiswijnsets. Een pak met biergist en smaakstoffen welke in combinatie met kilo’s suiker en lauw water in een week tijd een soort vruchtenwijn opleveren van een niet onaanzienlijk alcohol gehalte. Hier in het Noorden bereid men die wijn vaak met het sap van zelfgeplukte bosbessen en het resultaat is soms best te drinken. Afgezien daarvan levert het drankmonopolie de Zweedse staat jaarlijks miljarden op, een reden waarom Zweden, onder het voorwendsel de bevolking te willen beschermen tegen de gesel van het alcoholisme, zich met hand en tand verzet tegen de vrijgeving van de alcoholverkoop volgens de EU-regels. Een voorbeeld van de volksgezondheidbescherming is de regel dat de staatswinkels niet verkopen aan personen onder de 20 jaar. En op alle tienerfeestjes schenkt men dus scheutig alcoholica ingekocht door oudere broers of zussen van deze of gene, die daarmee overigens kans lopen of hoge boetes of zelfs gevangenisstraf wegens het “dealen” van gecontroleerde substanties.

Het echec van de drooglegging motiveerde de Zweedse overheid evenwel niet tot een meer realistische benadering van het drugsprobleem, toen dit zich in bredere kring in het land begon te manifesteren tijdens de 70-er jaren. In plaats daarvan volgde men de harde lijn die werd gepredikt door de linkse arts Nils Bejerot, welke een invloedrijke positie had op grond van zijn functie als expert-docent aan alle politiescholen in Zweden. Nils predikte het ideaal van de drugsvrije samenleving en in de loop van de jaren 80 kreeg hij de gehele Zweedse wetgevende en -handhavende macht alsook het Zweedse staatsonderwijs op zijn koers. Het ideaal van de drugsvrije samenleving voorzag in een totale repressie van drugs en drugsgebruik en de criminalisering en heropvoeding van de misbruikers.

Dit leidde tot een situatie waarin schoolkinderen van jongs af aan werden bestookt met misleidende propaganda aangaande de gevaren van drugs. Ik herinner me een reportage van de Zweedse staatstelevisie uit de jaren 80 waarin een Zweedse verslaggever met doodsverachting een koffieshop in het duivelse Amsterdam binnenging en even later verontwaardigd naar buiten kwam, met een zakje marihuana tussen duim en wijsvinger, dat hij daarna met zijn bepaald metroseksuele instapschoenen demonstratief door het rooster van een afvoerputje stampte. De Nederlandse tolerantie (in Zweden gepresenteerd als “legalisering”) van drugs (in Zweden maakt men geen onderscheid tussen soft of hard) werd gedemoniseerd en geïllustreerd met beelden van heroïnehoertjes en andere verslaafden in het Amsterdamse straatbeeld. Toen ik een blauwe Maandag voor de klas stond in een Zweedse middelbare school moest ik dus voortdurend aan de leerlingen uitleggen dat de situatie niet zo zwart-wit was als werd voorgespiegeld in het informatiemateriaal dat zij van overheidswege met de rijstepaplepel kregen toegediend: d.w.z. een trekje aan een joint lijdt onverbiddelijk in rechte lijn naar de hel een onplezierige dood door overdosis.

Sinds de jaren 80 is in Zweden alles verboden wat met drugs te maken heeft: niet alleen invoer, verkoop of bezit van drugs, maar ook het gebruik ervan en het bezit van objecten of substanties welke met druggebruik samenhangen (denk aan hasjpijpjes of injectiespuiten). Drugsgebruikers zijn bij wet criminelen en worden gezien als sociaal verwerpelijken die heropgevoed moeten worden middels dwangverpleging. De AIDS epidemie deed daar nog een schepje bovenop. In die dagen had de stad Stockholm een eilandje waarop besmette heroïnehoertjes werden gevangengezet, geïsoleerd van de rest van de bevolking uit volksgezondheidsoverwegingen. De vrije verstrekking van schone naalden aan misbruikers werd omwille van hetzelfde ideaal ook lang tegengehouden.

Het gevolg was dat vandaag de dag Zweden een land is waarin relatief weinig jongeren drugs uitproberen, maar waarin het aantal zware drugsverslaafden hetzelfde is als het Europese gemiddelde en het aantal jaarlijkse drugsdoden aanzienlijk hoger is dan het Europese gemiddelde. In de laatste twee categorieën scoort de drugshel genaamd Nederland aanzienblijk beter. Alle objectieve onderzoeken en statistieken wijzen uit dat het streven naar beheersbaarheid van de drugsproblematiek meer effect sorteert dan het streven naar totale onderdrukking. Het failliet van de Zweedse drugpolitiek blijkt uit internationale vergelijkingen, maar gezien het feit dat de huidige generatie machthebbers is opgegroeid met de mythe van de drugsvrije samenleving en de rabiate anti-drugspropagenda van Nils Bejerot en zijn adepten, zal een realistische regelgeving nog lang op zich laten wachten.

Bron, onder andere: http://www.dn.se/kultur-noje/debatt-essa/nu-rasar-grunden-for-svensk-drogpolitik (Zweeds)

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

7 Responses to Een Moderne Mythe uit Zweden

  1. paco says:

    Cultural Awareness?? Los van je uitstekende (Zweedse ) blog, waarom zou je dat doen

    • Die cursus schreef ik met enkele collega’s een aantal jaren geleden voor Finse studenten die op uitwisseling naar het buitenland gingen, om ze voor te bereiden op het leven in een andere cultuur. Vice versa wordt de cursus nu ook gebruikt om buitenlandse studenten meer the leren over andere (o.a. de Finse) cultuur, met als oogmerk om culturele misverstanden te voorkomen.

  2. Anton Lustig says:

    Wauw, even een diepe inkijk in de zweedse samenleving! Sommige dingen klinken vrij absurd inderdaad.

    Succes in die poel daar!

  3. Cor Verhoef says:

    Blog dat staat als een huis en wederom aangeeft dat repressie van drugsgebruik -daarmee bedoel ik alcohol incluis, ik kan niet goed tegen de term “alcohol en drugs”, alsof die twee niet verenigbaar zijn- pissen tegen de wind in is.
    Wat niet wederom aangegeven is in je blog, maar voor mij als redelijk nieuw in de oren klinkt, is het ontembare conservatieve karakter van linkse politici in Zweden. Lezen die mensen geen geschiedenisboekjes? Gaat er geen bel rinkelen bij de woorden “drooglegging’ en ‘Al Capone’?
    In Thailand is het zo mogelijk nog erger gesteld met de repressie van alle drugs, alcohol niet incluis. De gevangenissen puilen hier uit met lieden die absurd lange gevangenisstraffen uitzitten. Honderd jaar is hier geen uitzondering. De gelukvogels brommen slechts dertig jaar. Het gaat hier uiteraard om koeriers en gebruikers. De vette vissen zullen nooit de binnenkant van een cel zien. Die hebben de politieke connecties.

    • De socialisten in Zweden zijn net als in de meeste andere West-Europese landen verworden tot een burgerlijke partij als alle anderen. En of je ze conservatief of progressief noemt hangt af van of je het ideaal van een drugsvrije samenleving ziet als vooruitstrevend of behoudend. Hoe dan ook is het een onhaalbare kaart.

  4. Wat Cor zegt over repressieve maatregelen kan ik wat Cambodja betreft beamen Paul. (Ik stond er versteld van hoeveel van de inmates aan drug (gebruik en handel) was gerelateerd.

    Goed blog.

    Ceesgegroetje

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s