Het Korte Leven van Kerstdecoraties

PaulJulian Assange is niet de enige die in Zweden voor zijn leven moet vrezen deze dagen. De Kerstbok van Gävle leidt ook een onzeker bestaan en anders dan bij Assange kun je een weddenschap afsluiten bij Ladbrokes over wanneer ie het loodje legt.

Zoals in een eerder blog werd aangekaart is de Kerstbok de voorganger van de Kerstkabouter/Kerstman in het noorden van Europa. Maar onder invloed van de burgerlijke saloncultuur is ie bijna overal weggedrongen en gereduceerd tot de eenvoudige decoratie welke je nu in Zweedse winkels (inclusief Ikea) kan vinden.

De traditionele  kerstbok is van stro, samengebonden met rode linten. De rode stof werd gezien als afweer tegen trollen en ander gespuis. Stro werd gebruikt om de simpele reden dat de meeste mensen in Scandinavië vroeger doodarme keuteragrariërs waren; die konden geen fortuinen uitgeven voor chique Kerstversiering. Stro had iedereen wel van het eigen akkertje en het voordeel ervan was dat het materiaal, na gediend te hebben voor het verspreiden van de Kerstsfeer, gemakkelijk kon worden gerecycled tot matrasvulling, vloerbedekking, of uiteindelijk tot brandstof.

De kerstbok van Gävle (foto: Christian Gidlöf)

De kerstbok van Gävle voordat ie een vurig einde vond. (foto: Christian Gidlöf)

Het lot van de reusachtige Gävlebok is dat louche sujetten door de jaren heen geprobeerd hebben hem voortijdig te laten kennismaken met de rode haan. Sinds de eerste bok werd gebouwd in 1966 heeft tweederde van hen een te vroeg einde gevonden, meestal als gevolg van brandstichting maar ook door allerlei andere vormen van vandalisme waaronder het rammen van de bok met een Volvo Amazon (stevige auto’s waren dat, zoiets moest je met een Dafje niet proberen) en het gebruik van de bok door een jong koppel voor sexuele doeleinden (dat gebeurde overduidelijk voordat het feminisme de overhand kreeg in Zweden). Slechts enkele van de vandalen werden gearresteerd; meestal degenen die te dronken waren om aan de politie te ontsnappen. Eén van die sukkels was een Amerikaanse toerist die, toen hem de ernst van het vergrijp duidelijk werd, met trillende onderlip aanvoerde dat hij dacht dat ie deelnam aan een snaakse, eidoch geheel legale, lokale traditie,…ludiek….h…humor? (De rechter legde lachend een boete van 100 000 Kronen op.)

De grootste kerstbok was bijna 15 meter hoog, de gemiddelde hoogte is ongeveer twaalf meter, en als zodanig vormen de bokken een flinke investering. Het is logisch dus dat de bokkenbouwers hun kunstwerken door de jaren hebben geprobeerd te beschermen, om te beginnen met een hekwerk en toen dat niet hielp met bewakers en met brandwerende middelen. De laatsten waren wel effectief, maar niet populair, omdat de bok daardoor zijn gouden kleur verloor. Vorig jaar werd de bok bewaakt met beveiligingscamera’s, maar een groep professionele vandalen slaagde erin om de camera’s via een DOS-aanval tijdelijk uit te schakelen en in de tussentijd de bok plat te branden. Deze lafhartige daad kan iemand ergens geld op hebben geleverd, aangezien je bij bookmakers in Engeland kan inzetten op het moment waarop de bok het loodje legt. De kerstbok van 2010 leeft op het moment van schrijven nog; een aanslag op 2 December faalde dankzij de vrijwillige bewakers die het Kerstsymbool onder hun hoede hebben.

Stro diende en dient overigens niet alleen als grondstof voor Kerstbokken. Het werd ook gebruikt als kerstschoof (wat de waarschijnlijke oorsprong vormde van de traditie om strooien kerstdecoraties te maken) en voor een serie andere traditionele versieringen, kerstboomballen, engeltjes en dergelijke. De meest uitgebreide van deze decoraties waren de etherische mobiles die in Finland himmeli worden genoemd (naar het Duitse woord voor hemel). De himmeli wordt gemaakt van stukjes stro en twijn en hangt van de Scandinavische dakbalken als een armeluiskroonluchter. Ik heb me laten vertellen dat het heel moeilijk is een himmeli in elkaar te flansen zonder dat ie stuk gaat. Dat geloof ik graag.

Twee himmelimobiles

Er bestaan vele verschillende modellen himmeli, allemaal geometrisch natuurlijk maar zeer uiteenlopend in grootte en vorm (foto's van het Internet, Google "himmeli" en je ziet nog veel meer modellen). Bij het linkse model hoor ik in gedachten de boodschap "Resistance is futile", vast niet de kerstboodschap die de maker in gedachten had.

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Het Korte Leven van Kerstdecoraties

  1. De Gävle kerstbok van 2011 heeft het niet zo lang uitgehouden als zijn voorganger van 2010. Hij brandde af in de nacht van 1 op 2 December.

  2. Pingback: Standplaats Tornio: Kaamos | Het Triumviraat

  3. De Gävle kerstbok van 2012 heeft al een aanslag overleefd nog vóór zijn inwijding vandaag 2 December. Je kan de bok nu via een webcam in de gaten houden http://www.merjuligavle.se/Bocken/Bockenkamera/

    • Jammer jammer, de kerstbok heeft afgelopen nacht het loodje gelegd ondanks dat de brandweer de bok preventief had ondergeijzeld. De datum 12/12/12 was zeker onweerstaanbaar voor de gokkers.

  4. De Kerstbok van 2013 hield het overigens uit tot 21 December, weer een combinatie van enen en tweeën.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s