Standplaats Tornio: Grensoverschrijdende Sex

PaulHet dal van de Tornio rivier was een van de eerste gebieden in Lapland waar mensen zich permanent vestigden. De relatief vruchtbare grond langs de rivier en de overvloedige vis die erin zwom maakten dat mogelijk. Men vestigde zich als vanzelf aan beide oevers van de rivier en veel dorpjes lagen dan ook op beide oevers, met de kerk aan de ene kant en de kroeg aan de andere zullen we maar zeggen. Voor Tornio zelf ging dat niet op, want het lag op een eiland midden in de rivier, maar ten Noorden van Tornio vind je achtereenvolgens aan de Zweedse kant Kukkola, Karungi en Övertorneå en aan de Finse oever Kukkola, Karunki en Ylitornio.

Eeuwenlang was dat geen enkel probleem, maar toen Finland door de Russen op Zweden veroverd werd, werd de Tornio rivier plots een grens tussen twee landen en de bewoners van de riviervallei werden van elkaar gescheiden, met een Zweedse tak aan de ene kant en een Finse aan andere. Aanvankelijk, maakte het niet zo heel veel uit en de bewoners van de vallei bleven bij elkaar op bezoek gaan. Vaak namen ze dan wat waren van thuis mee als presentje en vaak kregen daar een presentje van de andere oever voor terug. Er werd, met andere woorden, naar hartelust gesmokkeld; boter uit Zweden voor paarden uit Finland, enzomeer.

Behalve goederen werden er ook mensen uitgewisseld. De tornedalingar kenden elkaar immers, ze spraken dezelfde streektaal, en liefdesverbindingen over de grens waren normaal en niet beladen. Daar kwam echter verandering in na de Finse onafhankelijkheid en vooral na de Tweede Wereldoorlog waarin Finland ternauwernood overleefde en praktisch aan de bedelstaf geraakte, terwijl Zweden goede zaken deed en na de oorlog een enorme economische groei doormaakte.

Opeens waren de Zweden rijk en de Finnen arm. Met name in de vallei van de Tornio rivier was dit goed zichtbaar. De Finse zijde was door het terugtrekkende Duitse leger platgebrand, terwijl de Zweedse zijde de vluchtelingen had opgevangen. Na de oorlog trokken velen naar Zweden om werk te zoeken in de groeiende industrie. Zweden was plots het land van melk en honing. De Finse jongens hadden het maar zwaar. De Zweedse jongens hadden geld, vlotte kleding en brommers of zelfs auto’s, de Finse jongens hadden enkel hun sisu (Fins voor doorzettingsvermogen). De Zweedse jongens gingen er met de mooiste Finse meisjes vandoor en de Finse knapen hadden het nakijken.

Zoiets schept natuurlijk een diepe rivaliteit. De bruiloften over de rivier werden omtwiste gebeurtenissen, aangezien het bijna altijd Finse vrouwen betrof die naar de Zweedse kant trouwden. Zo’n gelegenheid, die soms met grootschalige ongeregeldheden gepaard ging, stond bekend onder de lokale term poikkinainti en ze worden vandaag de dag nog als traditie gevierd (alleen met minder vechtpartijen).

Een komische weergave van zo’n poikkinainti uit de jaren 60 is te zien in de Zweedse film Populärmusik från Vittula (letterlijk vertaald: “Popmuziek uit Kutveen”, 2004), die zich afspeelt in en om het dorp Pajala aan de Zweedse kant van de Tornio rivier. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Mikael Niemi (een soort Zweedse Maarten ‘t Hart, maar dan grappiger), dat dankbaar gebruik maakt van alle stereotypen die er over de bewoners van deze regio bestaan. Zowel boek als film zijn hilarisch (en ik denk ook dat er een goede kans is dat beiden in Nederland te vinden zijn).

Ik kon geen Engelstalige clip uit de film vinden in YouTube, maar hier is er eentje in Fins en Zweeds van de sauna-interland tussen de twee families die bij de poikinainti betrokken zijn. (Saunazitten is een nationale sport in Finland). Over en weer wordt er flink gepocht over wie er geharder zijn, de Finnen of de Zweden…

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s