Kalevala, Aino

PaulIn de tweede helft van de negentiende eeuw, ruwweg tot aan het begin van de Finse onafhankelijkheid, was Aino een zeer populaire meisjesnaam in Finland. De gangbaarheid van de naam is een stuk minder nu, maar het tragische verhaal van Aino, de Aino taru in de Kalevala, spreekt nog immer tot de verbeelding.

De oorsprong van het lot van Aino lag in het feit dat Väinämöinen de eerste man op aarde was. Zijn moeder was de godin Ilmatar, dochter van de hemel, die ronddreef in de oerzee waar ze bevrucht raakte. Ze was 700 jaar zwanger en de bevalling duurde dertig jaren, terwijl Ilmatar de ruwe aarde vormde. Toen Väinämöinen zichzelf uiteindelijk naar buiten had gewerkt, was hij reeds een stokoude man naar aanschijn. Väinämöinen overzag met andere halfgoden het scheppen van de natuur op aarde en derhalve was hij erg wijs in alles wat de aarde aanging. Hij bezat ook grote magische krachten, maar ondanks dat alles kon hij maar geen vrouw vinden die met hem, een grijsaard, wilde trouwen.

De directe oorzaak van Aino’s ellende was evenwel de jeugdige overmoed en arrogantie van haar broer Joukahainen die zichzelf beschouwde als een groot magiër, wijzer en machtiger dan wie dan ook. In weerwil van de waarschuwingen van zijn ouders trok Joukahainen erop uit om Väinämöinen uit te dagen tot een duel. Ze kwamen elkaar tegen op een smal pad door een moeras en geen van beiden wilde uitwijken voor de slee van de ander. Joukahainen daagde de oude Väinämöinen uit totdat de magiër zijn geduld verloor met de dwaze jongeling en een strijd begon, niet met wapens, maar met liederen. Väinämöinen veegde letterlijk de vloer aan met Joukahainen en zong hem met al zijn bezittingen regelrecht het moeras in. Tot aan zijn nek in de modder had Joukahainen geen andere keuze dan om genade te smeken. Hij bood Väinämöinen in ruil voor zijn vrijheid eerst al zijn materiele bezittingen aan, maar die interesseerden de wijze niet. Daarop beloofde de jonge man, als het water al aan zijn lippen staat, Väinämöinen de hand van zijn zuster, de schone maagd Aino. Väinämöinen is opgetogen en maakt het magische lied ongedaan.

Aino fontein in Tornio

Dit beeld staat in het Aino park in Tornio. De foto is genomen op een zonnige herfstochtend (je kunt de rijp zien op het gras in de achtergrond) en daarom is de vijver leeg en de fontein stilgelegd.

Joukahainen keert vol wrok terug naar huis en vertelt daar zijn moeder wat hij Väinämöinen beloofd heeft. Aino komt te weten dat ze zal moeten trouwen met de wijze en machtige, maar oude, Väinämöinen en is dagenlang ontroostbaar, want ze wil bij haar ouders blijven. Wanneer ze het woud in wordt gestuurd om berketwijgen te verzamelen voor de sauna komt ze Väinämöinen tegen. Ze reageert met verachting op zijn onhandige avances en rent naar huis. Thuis krijgt ze van niemand begrip. Haar moeder probeert haar te troosten door haar te vertellen over haar eigen huwelijk, maar Aino wil het niet horen. Ze kleedt zich in de dure kleding en juwelen waarmee haar moeder haar tevreden wil stemmen en loopt van huis weg. Aan de oever van een zeearm laat ze haar kleding achter en ze wordt door de waternymfen meegenomen naar hun rijk onder de oppervlakte.

Wanneer Aino’s moeder het nieuws hoort is ze ontroostbaar en roept alle moeders op nooit hun dochters te dwingen tot een huwelijk. Väinämöinen is ook diep treurig als hij verneemt dat Aino is ondergedoken, maar nog is hij niet verslagen. Hij neemt zijn boot en gaat het water op om te vissen op de plaats waar volgens een helderziende Aino nu verblijft. Vele dagen vist hij vruchteloos. Als hij dan eindelijk beet heeft haalt hij een grote vis op. Hij vindt wel dat de zilveren zalm er ongewoon mooi uitziet, maar besluit hem toch op te eten. Dan springt de vis evenwel overboord en Aino rijst op uit het water. Ze vermaant Väinämöinen, omdat hij haar ondanks al zijn kennis niet herkende. Als Väinämöinen vraagt waarom ze is teruggekomen, zegt ze hem dat ze niet kwam om tot sushi gefileerd te worden, maar om zijn bruid te zijn. Nu echter heeft hij haar voor altijd verloren en met die woorden zinkt ze wederom de diepte in. Väinämöinen werpt in wanhoop een magisch net uit om heel de zee mee af te vissen, maar Aino vindt hij nimmermeer en troosteloos keert hij terug naar het land van Kaleva.

Het Aino drieluik van Akseli Gallén-Kallela

Dit is het beroemde Aino drieluik (1891) van de schilder Akseli Gallén-Kallela (klik op de foto om een grotere versie te zien in Wikimedia Commons). Akseli's jonge vrouw Mary stond model voor Aino. Het linker paneel beeldt de ontmoeting tussen Väinämöinen en Aino in het woud uit. Aino trekt woedend haar sieraden los en gooit ze op de grond. Het rechter paneel toont Aino op het punt het water in te gaan, waar de nimfen haar opwachten. Het middenpaneel toont de climax van het verhaal: Aino die Väinämöinen na zijn vislukking voor de laatste keer afwijst.

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , . Bookmark the permalink.

3 Responses to Kalevala, Aino

  1. Pingback: Kalevala, de Achtergrond | Het Triumviraat

  2. Pingback: Kalevala, Sampo | Het Triumvieraat

  3. Pingback: Van Kinderverkrachting en Jeugdsentimenten | Het Triumvieraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s