Ik ben Elitair!

PaulToen ik mijzelf, tot mijn verbijsterende ontzetting, had gekwalificeerd voor het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (met andere woorden, in de prille aanloop op het diepgrijze verleden), kwam de toenmalige conrector van de Willem de Zwijger scholengemeenschap (welke in onze zwartste dromen noch immer luidruchtig rondspookt; de school dan, niet de goede man, hij ruste in vrede) mij en mijn medebollebozen mededelen dat we op grond van onze testresultaten behoorden tot de intelligenste tien procent van de Nederlandse bevolking, maar dat we daar geen voorrechten aan konden ontlenen. Ik spreek over de jaren zeventig, toen egalitarisme hoogtij voerde in de Lage Landen. Iedereen was gelijk, of dat was tenminste het ideaal. Zelfs de verschillen tussen man en vrouw moesten uiterst zorgvuldig onder het gemene-deler tapijt gepenseeld worden samen met de overige inhoud van de doofpot. Alles moest kunnen, zolang je maar niet te anders was dan anderen. Wie anders was, was de redenering, vond zichzelf te goed om gelijk de rest te zijn (een tendens die in Nederland door de eeuwen heen te vinden is) en kon een stomp op z’n tegoede gok krijgen. De egalitaire samenleving is een merkwaardige paradox. Enerzijds biedt ze een wijd spectrum aan personen en culturen de mogelijkheid zich te etableren, maar anderzijds wordt alles dat boven het maaiveld uitsteekt naar beneden gehaald.

Pluriformiteit in een samenleving is een ontontkoombaar gegeven. Mensen zijn dermate divers dat er in alle groepen onderscheid is. Ik was op de lagere school (zo heette dat toen nog) al de professor, een besserwisser par excellence, en ben dat eigenlijk mijn leven lang gebleven. Het is geen wonder dat ik in het onderwijs terecht gekomen ben, dat vergaarvat van miskend, onbekend of ontoereikend talent.

Het probleem met egalitair onderwijs is dat het de lat te laag legt voor de wijsneusjes en te hoog voor de dommerikjes. Maar wat nog schadelijker is in dit systeem is dat het de dommerikjes leert dat hun ongefundeerde meningen evenveel gewicht in de schaal leggen als de overwogen argumenten van wijzere personen. De gelijke rechten als persoon en het recht op een eigen mening worden verward met gelijkwaardigheid van opvattingen. Dit aspect van het egalitarisme heeft hele volkstammen geestesarmen geschapen die prat gaan op hun gebrek aan ontwikkeling, die hun domheid fier uitdragen en die altijd bereid zijn de minder dommen een stomp op hun wijsgok te verkopen. En, omdat de dommerikjes in de meerderheid zijn, en altijd zullen blijven (een triest maar onontkoombaar gegeven), moeten slimmere mensen al hun intelligentie aanwenden om niet voortdurend op hun gok gestompt te worden. Intellectuele mimicri is een probate tactiek; je doet jezelf voor als even dom als de rest om het aangezicht ongeschonden te houden. Zo’n behaviouristische aanpassing verwordt snel tot ingesleten gedrag, wat het hoge balgehalte en de lage intellectuele kwaliteit van de Nederlandse studentenpopulatie kan verklaren.

Een meer dan gemiddelde intelligentie is een voordeel voor wie het doorgronden van de wereld waarin wij leven nastreeft, maar een handicap in de communicatie daarover met de meerderheid van de wereldbevolking, die de intellectuele bagage mist daarvoor. Ik word er in mijn werk met regelmaat aan herinnerd dat een sluitende logische redenering welke voor mij zonneklaar is, voor vele mensen (waaronder sommige van mijn studenten) te hoog gegrepen kan zijn; zodanig dat ook de uitleg van de logica, en het aanduiden en analyseren van de fouten in hun rederingen voor hen onbegrijpelijk zijn. Ik vind dit zorgwekkend en ik denk met mededogen aan de mensen die écht intelligent zijn. Je zal maar een oplossing uitgedacht hebben voor al het menselijk lijden en dan erachter komen dat niemand begrijpt wat je ze probeert duidelijk te maken, omdat ze het niet kunnen of willen. En ik heb altijd gehuiverd over het lot van Archimedes, die werd vermoord door een simpele soldaat die niet kon begrijpen dat ie het grootste genie uit de oudheid voor zich had.

Het risico is dat de intellectuelen zich in hun ivoren torens isoleren met mensen die op hetzelfde niveau kunnen denken en de domme massa’s overlaten aan predikers, demagogen en andere politici. Mensen die niet kunnen of willen nadenken voelen zich aangetrokken tot instituten waar er voor ze gedacht wordt, zoals militaire, politiek-extremistische of religieuze organisaties. Deze organisaties zijn practisch altijd anti-intellectueel en de geschiedenis leert ons (d.w.z. degenen die wel kunnen nadenken en willen leren) dat, wanneer anti-intellectuelen het voor het zeggen hebben, dat vrijwel altijd resulteert in ellende, niet in de laatste plaats voor ons. Wanneer het barbarisme ontteugeld wordt, zijn de intellectuelen altijd onder de eerste slachtoffers. De grote roerganger Mao, bijvoorbeeld, was er trots op dat hij zeker honderd maal meer geleerden had laten ombrengen dan zijn grote voorbeeld, de eerste Qin keizer. Desondanks wordt zijn nagedachtenis door miljoenen domme mensen in ere gehouden. Je kan geen massamoordende volksmenner opnoemen of er zijn wel simpele zielen te vinden die deze persoon bewonderen en bewierroken. Ik niet.

Ja, ik ben elitair en met mij de meerderheid van de bloggers in het Vkblog. Wij zijn echter een minderheid in de samenleving, de intelligente tien procent, wat inhoudt dat de overige negentig procent waarschijnlijk heel anders, of helemaal niet, denkt. En die mensen zijn ook stemgerechtigd! Het is dus in het belang van onze eigen overleving als pluriformiteit in de samenleving door de meerderheid wordt geaccepteerd, anders worden we vroeg of laat verpletterd door de knikker, zodra daar stront aan is.

Film poster IdiocracyWat voor samenleving dat zou opleveren, wordt met griezelige humor verbeeld in de film Idiocracy (2006).

(En wie het niet met me eens is kan een stomp op z’n gok krijgen!)

Advertisements
This entry was posted in Jeremiades, Paul Nijbakker and tagged , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Ik ben Elitair!

  1. Rob Alberts says:

    Terug in de tijd of juist vooruit:
    Ik wens iedereen een gezellig & vrolijk, vredig en geborgen, groen & duurzaam, gezond en gelukkig 2015!
    Vriendelijke groet,

    • @Rob,
      Ik heb mijn ril even op een lager pitje gezet nu het alweer boven nul is op de poolcirkel. Ik wens alles terug, met de kanttekening dat ik ook iedereen een minder warm jaar wens dan we achter de rug hebben!

      De beste wensen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s