Standplaats Tornio: Finse zelfredzaamheid in zware tijden

PaulIk zag gisteren op TV5 Monde de eerste twee delen van een Franse documentaire over de Tweede Wereldoorlog. Het ging over de jaren 1939-1940 en geheel volgens de Franse slag van geschiedschrijving werd Finland slechts één (1) keer genoemd en dan alleen nog in verband met de Frans-Britse plannen om “Finland te redden van de Russen”.Tja, zo kan je het ook noemen.

In Scandinavië staat deze reddingsoperatie bekend als het plan van de geallieerden om de ijzer- en nikkelmijnen in het Noorden van Zweden en Finland te veroveren, om zo de Duitse oorlogsindustrie af te knijpen. Hitler’s oorlogsmachine was voor zeker 50% afhankelijk van Zweeds ijzererts en voor 80% van Fins nikkel. Churchill had al lang vóór de Duitse inval in Noorwegen en Denemarken plannen om de Noorse ertshaven Narvik en de spoorlijn naar de Zweedse ijzervelden in Kiruna te bezetten. Aan het lot van Finland was hem weinig gelegen, maar de Russische inval in Finland in 1939 bood wel het perfecte excuus voor zijn operatie en de troepen waren al ingescheept. De weerstand van Zweden en Noorwegen, die van Hitler te horen hadden gekregen dat de aanwezigheid van geallieerde troepen op hun (neutrale) grondgebied hoe dan ook tot een Duitse oorlogsverklaring zou leiden, vertraagden geallieerde “hulpexpeditie” evenwel, waarna met het einde van de Winter Oorlog de aanleiding voor de operatie wegviel. Maar het plan was niet van tafel en in April 1940 legde de Britse marine al mijnenvelden rond Narvik.

De Duitse inval in Denemarken en Noorwegen in April 1940 en later de Duitse aanwezigheid in Fins Lapland hadden dan ook als belangrijkste doel de geallieerden vóór te zijn en zo de leverantie  van de grondstoffen veilig te stellen. Zweden en Finland hadden daarna weinig keuze als het ging om de leveren aan Nazi-Duitsland, want de Duitsers beheersten alle exportroutes via de Oostzee en de Noordzee en de enige Finse haven aan de Barentszee werd na de Winter Oorlog door de Russen beheersd.  Het was voor Berlijn niet opportuun om Zweden of Finland te bezetten. De Finnen waren sowieso na de Winter Oorlog als vanzelfsprekend in het Duitse kamp terecht gekomen wanneer het ging om verdediging tegen de Sovietunie (Net zoals Roemenië dat na de Russische annexatie van de Roemeense provincië Bessarabië, het huidige Moldova, in 1940 de kant van de Duitsers koos). Zweden was in die periode nog vrij Deutschlandfreundlich en anders, net als de Westerse geallieerden, te druk om de eigen strijdkrachten te bewapenen om tenminste de schijn op te houden van een geloofwaardige verdediging tegen een eventuele Duitse inval. De Amerikanen waren de enigen met nog productie capaciteit, maar hun wetgeving bemoeilijkte de leverantie van wapens. Het was slechts door een truckje uit te halen dat de VS in 1939 55 Brewster Buffalo gevechtsvliegtuigen kon leveren nadat die door de Amerikaanse marine als “overschot” waren afgeschreven. Deze Brewsters arriveerden te laat voor deelname in de Winter Oorlog, maar zouden in de eerste helft van de Voortzettings Oorlog de ruggegraat van de Finse luchtmacht vormen en de Fokker D.XXI grotendeels vervangen.

Afgezien van de Brewsters kwam er niets meer uit het Westen, na de val van Frankrijk en de Benelux, en de as-mogendheden waren als enigen in staat en bereid om wapens en andere benodigdheden te leveren, mits Finland zich verbond om samen te werken met de Duitsers bij hun aanval op de Sovietunie in 1941. De Finnen die in de voorwaarden van de Vrede van Moskou 1940 en in het Russische ageren sindsdien een bevestiging zagen van hun vermoeden dat het slechts een kwestie van tijd was voordat de Russen wederom zouden proberen heel Finland te veroveren, wilden graag van de gelegenheid gebruik maken om de oude grenzen weer te herstellen. Maar, alhoewel militaire samenwerking werd uitgewerkt, verbond de Finse regering zich niet officieel met Hitler Duitsland en behield zo de mogelijkheid onafhankelijk te ageren. Dit onderscheid is voor de Finnen heel belangrijk maar is door de geallieerden altijd genegeerd. Het waren de Russen zelf die in 1941, na de start van Operatie Barbarossa, de Finnen de pefecte aanleiding gaven om ten strijde te trekken, door opnieuw Finse steden te bombarderen (ongetwijfeld waren dit volgens minister Molotov humanitaire operaties om de Finnen te overtuigen van de vreedzame bedoelingen van het Russiche opperbevel en begrepen die domme Finnen het verkeerd). De Britten, die in 1940 de Finnen nog wilden “redden van de Russen”, verklaarden hierop de oorlog aan Finland, omdat het de euvele moed had om de grote vriend van het Westen, ome Joseph, van zijn grondgebied te willen verdrijven. Het vormde voor de Finnen eens temeer het bewijs dat ze op zichzelf aangewezen waren waneer het erom ging de eigen onafhankelijkheid te bewaren. Zelfredzaamheid heeft in Finland altijd hoog in het vaandel gestaan en de moderne geschiedenis leert hen niet anders.

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s