De Russen komen!… uit Zweden?

PaulWat heeft Rusland gemeenschappelijk met een Husqvarna naaimachine? Het antwoord ligt voor de hand: ze hebben allebeide hun oorsprong in Zweden.

Niet-Russische historici schrijven de oorsprong van Rusland als staat toe aan de vroege stadstaten zoals Holmgård (Nowgorod) en Kiev gesticht of veroverd door Zweedse Vikingen langs hun handelsroute met Byzantium. Deze Zweden werden door de slavische bewoners “Rus” (spreek uit “Roes”) genoemd vermoedelijk naar de regio waarvandaan ze vertrokken (Roslagen in Zweden; letterlijk “het gebied waar de wetten der Ros gelden”).

In het Nederlands staan deze Zweedse Vikingen bekend als Varjagen. Ze veroverden grote delen van Oost Europa en vochten zowel tegen als in dienst van de Byzantijnse keizers, die vanaf het einde van de tiende eeuw er een lijfgarde van gevreesde Varjagen op nahielden. De stadstaten van de Varjagen in Oost-Europa werden in de negende eeuw door ene Rurik vanuit Novgorod verenigd tot een groot rijk dat bekend staat als het Kievse Rus (naar de latere hoofdstad Kiev). Dit door Vikingen gestichte en bestuurde koninkrijk was de voorloper van het de latere staten Rusland, Witrusland en Oekraine en Rurik werd de stamvader van een vorstengeslacht dat tot in de zeventiende eeuw op de Russische troon zou zitten.

Russische historici hebben door de eeuwen heen alles uit de kast getrokken om de rol van Westerse, en met name Zweedse, veroveraars op hun vroege geschiedenis te minimaliseren, weg te verklaren en uit te wissen. Dit is niet verwonderlijk gezien de eeuwenlange animositeit tussen de Zweden en de Russen die volgde.

In West-Europa wordt het jaar 1066 gezien als het einde van de Vikingtijd. De van Deense Vikingen afstammende koning Harald van Engeland, versloeg een invasieleger van Noorse Vikingen geleid door de Varjaagse koning Harald de Verschrikkelijke van Noorwegen, alvorens zelf verslagen te worden door de evenees van de Noormannen afstammende Normandiers onder Willem de Veroveraar. De plundertochten van de Vikingen in het Westen waren voorbij, maar in het Oostzeegebied ging het roven en brandschatten nog minstens een eeuw vrolijk door, tot ook daar uiteindelijk stabiele staten ontstonden onder invloed van het Christendom, dat de vrijgevochten Vikingen leerde het gezag van hun heersers in naam van God te aanvaarden.

Sankt Erik op het wapen van StockholmIn Zweden ontstonden drie koninkrijkjes welke na het midden van de twaalfde eeuw verenigd werden onder de legendarische koning Erik de Heilige (die volgens de legende ook het Zweedse wapen met de drie kroontjes ontwierp). Uit die tijd stammen ook de eerste schermutselingen tussen het nieuwe verenigde Zweedse koninkrijk en de door vikingen gestichte staat Novgorod welke zich tegen het midden van die eeuw had afgescheiden van het Kievse rijk.

De Zweedse koning verkreeg zijn bijnaam doordat hij de goddelijke inspiratie kreeg om op plunder… eh kruistocht te gaan in Finland. (Die lui uit Novgorod deden hetzelfde alleen noemden ze het anders). Erik behaalde, volgens de legende, een grote overwinning op de Finnen en liet alle overlevende Finnen efficient over de kling jagen, waarna hij, volgens de legende, bittere tranen plengde voor al die zieltjes die verloren waren gegaan. Och ja, de goede oude tijd toen je met massamoord nog heilige kon worden…(nou ja, het waren slechts vuile ongelovigen). Om het weer goed te maken liet Erik de eveneens legendarische bisschop Henry achter in Finland om de Finnen het ware geloof te brengen (en ze zo bij een eventuele volgende Zweedse kruistocht het leven te redden, nobel nietwaar?). Dit nobele streven werd echter ernstig belemmerd door het feit dat Henry al snel na het vertrek van het Zweedse leger verschrikkelijke hoofdpijn kreeg (een typische bijwerking van een Finse bijl in de schedel).

Lalli doet aan ontkerkelijking

De man die de kerstening van Finland ernstig vertraagde heette volgens de legende Lalli en hij is een volksheld in Finland. Sommigen hopen dat er een Lalli opstaat die het land bevrijd van andere lastige buitenlanders zoals de Nederlander die de Lapin Kulta brouwerij wil sluiten.

Vijandelijkheden tussen de Zweden en Novgorod over Fins grondgebied duurden vanaf dat moment voort met wisselend succes, zo versloeg de, jaja alweer, legendarische Alexander van Novgorod (later bijgenaamd Nevsky) een Zweeds legertje aan de rivier de Neva in 1240 (en hij wordt daarvoor vandaag de dag nog in Rusland vereerd). Aan het eind van de veertiende eeuw beheersten de Zweden echter heel Finland en Novgorod had het nakijken.

Helaas voor de Zweden werd Novgorod ingelijfd bij het Muskovitisch Russische rijk en de problemen begonnen weer van voren af aan (waarover een andere keer meer). Het is belangrijk deze geschiedenis te kennen omdat het de Zweedse politiek in moderne tijden verklaart.

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to De Russen komen!… uit Zweden?

  1. Pingback: Het Land in het Midden | Het Triumviraat

  2. Pingback: Maintiendrez, zulle! | Het Triumviraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s