John Bauer

PaulToen ik als eerste Nederlandse leerkracht was gearriveerd aan mijn huidige school in Tornio werd er een fotograaf opgetrommeld om de exotische nieuwe collega te vereeuwigen. Daar zat ik dan en zo verscheen ik ook in de lokale versie van het Papendrechts Nieuwsblad: de bezienswaardigheid van de week, zonder een enkele grijze haar nog, en met achter mij een poster van John Bauer, die toepasselijk Ut i vida världen heette.

Als een liefhebber van sprookjes, sagen en mythes had ik altijd een zwak gehad voor de superromantische beeldtaal van Bauer en andere Scandinavische illustratoren. De onbekende ongetemde Scandinavische natuur, die vaak de inspiratie voor hun werk vormde, was zoveel meer sprookjesachtig dan het platte (letterlijk en figuurlijk) cultuurlandschap van de Alblasserwaard.

Prinses Tuvstarr

Deze illustratie uit 1913 bij het sprookje Sagan om älgtjuren Skutt och lilla prinsessan Tuvstarr uit de boekenserie Bland tomtar och troll is wel het bekendste werk van Bauer.

Ik wist het niet, toen ik als kind voor het eerst een platenboek met Bauers werk in handen kreeg in de onvolprezen openbare bibliotheek van Papendrecht, maar die sprookjesachtige achtergronden als in de illustratie boven bestaan echt. Je vind deze donkere bossen vol met grote bemoste stenen in de provincies Dalsland en Värmland in het Westen van Zweden. Als je er in de schemering doorheen trekt op zoek naar een open plekje om te kamperen, valt het je niet moeilijk om je in de schaduwen de trollen van Bauer voor te stellen.

God kväll, farbror!

Bauer was beroemd om zijn trollen die met veel flair werden neergezet en die altijd naast hun vervaarlijke natuur een aandoenlijke naïviteit uitstralen.

John Bauer reisde door die streken en woonde er ook bij tijd en wijle aangezien hij, zoals vele van zijn tijdgenoten, was geïnspireerd door de idylle van het landleven zoals dat was neergezet in de aquarellen van zijn grote voorbeeld, Carl Larsson. De werkelijkheid van dat landleven viel echter tegen en het was met blij gemoed dat Bauer in 1918 een aanstelling in Stockholm accepteerde. Naar aanleiding van een ernstig treinongeluk net voor de verhuizing besloot hij af te zien van vervoer per spoor en de boot te nemen. Het paradoxale is dat juist die veerboot hem en zijn gezin noodlottig werd, toen ie tijdens een storm op het Vätternmeer ten onder ging. Bauer was slechts 36 en stond nog aan het begin van zijn carrière.

Het is eeuwig jammer dat Bauer zijn talent moest koppelen aan de sprookjes van zulke middelmatige schrijvers als die van de Bland tomtar och troll serie; burgerlijke heren en dames die zichzelf stuk voor stuk de nieuwe H.C. Andersen waanden. Tegenwoordig wordt Bauer’s werk dan ook meestal zonder begeleidende teksten tentoongesteld of gepubliceerd.

Tot slot nog even de afbeelding waarover ik het in het begin had:

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to John Bauer

  1. Pingback: Standplaats Tornio: Lennart Helje | Het Triumviraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s