Standplaats Tornio: Herfst

PaulHet waait hard en de pijpestelen staan in de straten. De zomer is definitief voorbij. Het was een ongewoon mooie en warme zomer. Vier weken onafgebroken rond of boven de 20 graden en practisch geen regen: de opwarming van het klimaat doet zich in het Noorden meer voelen dan in gematigder regionen. Een goede winter is geen vanzelfsprekendheid meer.

Dit is het kerkje van Tornio in de wind. Het wordt momenteel gerestaureerd, wat bij een driehonderd-jaar-oud houten gebouw regelmatig nodig is. Met name de houten dakpannen moeten om de vijf jaar vervangen worden. Ik heb het zo geschoten dat het koninklijke raampje duidelijk zichtbaar is in de torenspits.

Het houten kerkje van Tornio in de wind; noteer het raampje in de torenspits.Maar eerst is het dan nu herfst, de bessen zijn meerendeels geplukt, nu is het de tijd voor de paddestoelen die in de bossen en venen zwellen in de regen. De muggen en andere stekende insecten zijn verdwenen. Het is de tijd voor boswandelingen en worstjes roosteren boven een kampvuur. Het grillen van worst is zo populair in Finland en Zweden dat je speciale telescopische worstvorken in foudraal kan kopen. Zoals de ontdekkingsreiziger van weleer er met zijn kapmes opuit trok, gaat de Fin de natuur in met zijn worstvork aan zijn riem (en een handbijltje om houtjes te hakken). In tegenstelling tot ons kikkerlandje heeft iedereen in Zweden en Finland het recht overal in de bossen bessen en paddestoelen te plukken en vuurtjes te stoken. Ook mag iedereen zonder vergunning vissen met lijn en dobber (altijd handig als de worstjes op zijn).

Dit is het ruska seizoen. De bladeren van de berkebomen verkleuren geel, roze en bruin, de naaldbomen blijven groen. Het spektakel van de herfstkleuren lokt nog éénmaal toeristen naar het hoge noorden voordat het blad gevallen is en de kale, nare, natte en vooral donkere herfst begint. Het Nederlands heeft geen naam voor dit seizoen. In het Brits Engels heet het russet time en de Amerikanen noemen het fall foliage.

Een plaatje van een prachtige ruska-herfstdag in het Noorden van Lapland in de buurt van Ylläs:

Ruska in Lapland

Ylläs staat bekend als de streek van de zeven bergen. Het is in alle jaargetijden een bezoek waard.

Nu is het ook de tijd voor de elandjacht. Die wordt uitgevoerd in groepsverband. Iedere regio heeft zijn eigen jachtvereniging welke als enige een licentie heeft voor de jacht in dat gebied en elke vereniging heeft een quotum aan dieren dat het schieten kan. Dat quotum wordt meestal niet gehaald, want elanden zijn niet zo makkelijk te verschalken en de meeste jagers hebben een baan en kunnen het zich niet veroorloven om dagen- en nachtenlang op een hoogzit door te brengen. Het is bovendien een hele klus, als je dan toch een eland geschoten hebt, om zo’n beest van honderden kilos midden in de wildernis te villen en slachten en in onderdelen naar de dichtstbijzijnde weg te dragen. Ook het houden en trainen van een goede elandhond is geen sinecure.

Ik heb er zelf wel over gedacht om me bij een jachtvereniging aan te sluiten; niet omdat ik iets heb met de jacht zelf, maar omdat elk lid meedeelt in de buit en dat is per seizoen gemakkelijk honderd kilo vlees de man/vrouw. Elandvlees is erg lekker en stukken gezonder dan rund of varkensvlees. Ik bereid het bij voorkeur als stoofpot met rode wijn en mosterd, room en verse cantharellen, opgediend met Laplandsaardappelen en rode kool met appelmoes.

Om lid van een jachtvereniging te worden dien je echter een licentie te bemachtigen en daarvoor moet je met een geweer leren omgaan en daar heb ik niet zo’n trek in. De andere leden van het Triumviraat kunnen bevestigen dat ik een meer dan waardeloos scherpschutter ben. Ik had in mijn jeugd zelfs moeite om met een windbuks van een paar meter afstand een kartonnen schietschijf te raken. De vele gapende gaten in de onfortuinlijke muur van onze voormalige schuur zijn daarvan nog de stille getuigen (als de huidige bewoners dit lezen: Sorry). Ik vertrouw mezelf dus niet met een geweer en zou nachtmerries hebben over schampgeschoten elanden (of beren!) die verhaal komen halen (Die beesten vinden het namelijk helemaal niet leuk om beschoten te worden, daar worden ze behoorlijk pissig van. Er komen met een zekere regelmaat jagers om, die niet goed of snel genoeg schieten konden).

Buitenlandse bessenplukkers zijn daarentegen een stuk minder gevaarlijk wanneer je ze neerschiet, maar het is desondanks niet aan te bevelen. Het overkwam een bijziende Zweedse jager een aantal jaren geleden. De buitenlandse bessenplukker kon de waarschuwingsborden, dat hij zich op een jachtterrein begaf, niet lezen. Bovendien droeg ie een bruine jas en stond voorover gebogen (tja, dan vraag je erom natuurlijk). Het was een zeer traumatische belevenis voor de jager. Ik zie mezelf daar al staan: Floepens, RAAK! Oeps, dat zijn toch van de jammer!

Ook niet-aangeschoten wild vormt een gevaar, trouwens. Een rendier op de bumper, dat gaat nog wel; dat kost je een bumper (en de boete voor het verlies van het rendier, aan de eigenaar te betalen). Maar match eens een Suzuki Swift tegen een eland van 500 kilo met een schofthoogte van twee meter. Die schuift dan wel glad door de vooruit naar binnen, airbags of geen airbags. Elanden zijn goed voor zo’n 3000 (!) ongevallen per jaar resulterend in zo’n 400 doden en gewonden en enorm veel blikschade. De honderden kilometers hekken langs de doorgaande wegen in Zweden en Finland dienen om het grote wild naar specifieke oversteekplaatsen te dirigeren, zodat het aanrijdingsrisico wordt beperkt tot bepaalde goed aangegeven stroken. Desalniettemin, is het tijdens de donkere herfstavonden moeilijk om die beesten, zo groot als ze zijn, tijdig te spotten. Het is me dus al meer dan eens gebeurd dat ik in de Kemi-Tornio bus met het aangezicht vol op het bankje voor me kachelde, omdat de sjofele chauffeur plots moest remmen voor een elandkoe met kalf die kalmpjes vóór mijn gekneusde neus over het natte asfalt sjokten. Gelukkig heb ik een gok met kreukelzone.

Tot slot om het af te leren nog een doorkijkje naar het kerkje van Tornio, genomen vanaf de muur van het oude kerkhof. Het werk aan het dak is nog niet klaar.
Kerkje in de mist

Advertisements
This entry was posted in Paul Nijbakker, Standplaats Tornio and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to Standplaats Tornio: Herfst

  1. Pingback: Standplaats Tornio: Kaamos | Het Triumviraat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s