We waren er al aan gewend dat grote internationale sport evenementen volgaane worden gebruikt door ondemocratische, dictatoriale en gewelddadige regimes om hun imago op te poetsen en hun prestige te versterken. Neem bijvoorbeeld de Olympische zomerspelen van 1968 in Mexico, waar soldaten net tien dagen voor de spelen een massaslachting hadden aangericht onder protesterende studenten. Dat was voor het hoofd van het IOC geen probleem, maar toen twee zwarte athleten een zwijgend protest brachten tijdens hun medaille ceremonie, ging dat de IOC bobo te ver. Politieke saluten hadden geen plaats in de Olympische Spelen vond de man, die eerder geen enkel probleem had gehad met de nazi-saluten tijdens de spelen van 1936. Sporters moesten a-politiek zijn, dat was al zo tijdens de oorspronkelijke Olympische Spelen toen athleten uit oorlogvoerende stadstaten elkaar in Olympia ontmoetten.
Muzikanten zijn door de eeuwen heen allesbehalve a-politiek geweest. Protestliederen hebben een bijkans even lange historie als apolitieke sport. Vooral de tweede helft van de twintigste eeuw zag een grote opkomst van politiek geëngageerde podiumartiesten. Zelfs het overigens zo wollige Eurovisie Songfestival is niet gevrijwaard gebleven van politiek getinte bijdragen, meestal oproepen tot vrede, waarvan er zelfs ooit eentje won (Weet u nog wel, ons oosterbuurmeisje, Nicole Nooitmeervangehoord?). Lange tijd was politiek engagement bij de deelnemers (hoe zeldzaam ook) geen probleem, want alle deelnemende landen wisten zich zelfgenoeglijke democratieën en onderschreven dezelfde universele mensenrechten.
Daarin kwam evenwel verandering toen het Eurovisie Songfestival kandidaatlanden ging toelaten uit het voormalige Oost-Europa en zelfs landen die helemaal niet in Europa liggen, zoals Turkije of Israel. Onder de nieuwkomers zat een aantal staten met een zeer bedenkelijke staat van dienst waar het politieke en individuele vrijheden betreft, Wit-Rusland bijvoorbeeld. Deelname aan het Eurovisie Songfestival is open voor alle landen die tenminste ten dele behoren tot de European Broadcasting Area. Dat wil zeggen alle landen van Noord-Afrika, onder wie al die landen die tot voor kort dictaturen waren (en het binnenkort weer kunnen worden), en landen als Syrië, Saudi-Arabië en het met hen vergeleken nog redelijk democratische Iran.
Hoe dan ook, zolang er nog gestemd werd door juries, kwamen landen welke niet salonfähig waren niet in aanmerking om te winnen, maar sinds de invoering van televoting is dat anders geworden. Vorig jaar was het de eerste keer dat een onbeschaamde volbloeddictatuur het festival won. Azerbeidzjan van president Alijev kan zich wat de onvrijheid van meningsuiting betreft met gemak meten met het Wit-Rusland van Loekasjenko. Het is net als een aantal andere ex-Soviet republieken blijven steken in de repressie van die Soviettijd. Kunnen we nu uitkijken naar een Eurovisie gehost door Assad van Syrië of het Iran van Ahmadinejad? (Dan moeten wij weer Goordon sturen, kan ie zich revancheren voor Moskou waar ie de kans had echt iets te doen voor homorechten, maar ondanks zijn grote bek niet durfde.)
Wat moeten zulke landen in het Eurovisiegebeuren? Nou, om te beginnen bied het festival een uitstekend propagandaplatform, waar veel vlagvertoon is toegestaan. Azerbeidzjan komt in de propagandafilmpjes uit de verf als het paradijs op aarde (onder de vaderlijke leiding van president voor het leven Aliyev). Verder bleek de televoting een uitstekend middel om niets-vermoedende landverraders op te sporen en te arresteren. In 2009 pakte Azerbeidzjan iedereen op die tijdens het Euroviesie op buurland en aartsvijand Armenië had gestemd. Het Zweedse bedrijf Telia-Sonera was het regime daarbij van grote hulp en weet zich nu verzekerd van toekomstige lucratieve telecom contracten.Het is wel een smet op het Zweedse Eurovisieblazoen, maar de Zweedse inzending van dit jaar, ene Loreen, maakt veel goed.
Op het eerste gezicht hadden de Zweedse en de Nederlandse kandidate veel gemeenschappelijk. Beiden zijn ze multicultureel (Joan’s vader kwam uit Turkije en Loreen’s ouders komen uit Marokko) en beiden gebruiken ze een aangepaste naam en beiden zijn als artiesten voortgekomen uit televisie-talentenjachten. Maar Loreen ging naar Bakoe met een pakkend lied en Joan…, wel die had een verentooi. “Euphoria” van Loreen gaat volgens het Zweedse publiek zeker winnen (maar dat denken ze elk jaar natuurlijk). Loreen gooit nu al hoge ogen met het nummer in Zweden (platina) en de omringende landen. Maar ze is niet alleen voor het leuke gegaan. In Azerbeidzjan heeft ze ontmoetingen gehad met mensen uit de oppositie, al wilde ze daar tijdens een persconferentie niet op ingaan (deelnemers mogen zich niet politiek actief zijn binnen het kader van het festival, maar wel als privépersonen daarbuiten, al vond de rechterhand van president Aliyev natuurlijk dat alle contacten van deelnemers met oppositionele Azeris verboden moeten zijn.). De Zweedse kranten staan er vol over; dat ze moreel al gewonnen hebben (maakt het ook makkelijker om dat schandaaltje aangaande Telia-Sonera te vergeten). De Nederlandse deelneemster had het zeker te druk met haar wigwam om zich de toestand in het gastland aan te trekken.
Zweden zit sowieso zeer diep in de Eurovisie business. Ze gaan winnen, dat is een uitgemaakte zaak, zoniet direct dan indirect. In tegenstelling to Nederland, waar sinds het duet van Re-union uit 2004 eigenlijk geen serieuze pogingen meer zijn ondernomen om het festival daadwerkelijk te winnen, doet Zweden er alles aan. De Zweedse muziekindustrie is een zeer successvolle exportbusiness geworden. Geloof het of niet, maar van de 26 liedjes in de finale zijn er maarliefst tien door Zweden geschreven! Van de twee schrijvers van de Zweedse inzending dit jaar schreef de ene ook het liedje van Noorwegen en de andere schreef tevens de Spaanse inzending. Het kan haast niet anders dan dat wie er ook wint, Zweden er op de een of andere manier bij betrokken is!
En dan als laatste scoop: Toen ik even op de Nederlandse Wikipedia pagina van het Eurovisie Songfestival 2012 keek voor wat achtergrondinformatie zag ik daar tot mijn verbazing de bovenstaande puntenlijst staan voor de finale (toegevoegd door iemand met IP adres 212.123.167.63 Inmiddels is de lijst weer verdwenen. Is dit een complot, zo vlak voor het eind van de wereld, zijn de illuminatie weer bezig, of is het toch Telia-Sonera?). Het zou toch zomaar kunnen dat de Zweden alles al bekonkeld hebben met hun macht over het televoten. Als de lijst inderdaad vanavond zo uit de bus komt, weet dan waar u het voor het eerst hoorde: het Triumvieraat blog, jawel.









Hodejegerne (2011) is een Noorse film, dus hij zal wel niet in de bioscopen geweest zijn in Nederland, maar hij is allicht te vinden in de videotheek. Zoals alle kleine landen heeft Noorwegen geen florerende filmsector. Het meerendeel van de lokaal geproduceerde films is, net als in Nederland, van nogal bescheiden merites, maar af en toe komt er een filmverhaal uit de fjorden dat de moeite waard is. In het verleden waren daar al Is-slottet (1987), Insomnia (1997) en Hawaii, Oslo (2004) welke ik alle van harte kan aanbevelen. Hodejegerne is net als Insomnia een aparte thriller. Het plot is niet zo bijzonder, maar de manier waarop het tot leven gebracht wordt maakt veel goed.







